{"id":2195,"date":"2020-07-10T16:14:47","date_gmt":"2020-07-10T14:14:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/?p=2195"},"modified":"2025-01-27T17:52:57","modified_gmt":"2025-01-27T16:52:57","slug":"dzieci-w-fkl-ravensbruck","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/2020\/07\/10\/dzieci-w-fkl-ravensbruck\/","title":{"rendered":"DZIECI W FKL RAVENSBR\u00dcCK"},"content":{"rendered":"

\u201e\u2026<\/strong>matki u\u0142o\u017cy\u0142y ma\u0142e cia\u0142ka w szeregu pod drutami kolczastymi; pokry\u0142 je \u015bnieg\u2026\u201d<\/em><\/p>\n

Na cmentarzu komunalnym w F\u00fcrstenberg an Havel przy Friedhofsweg 2  znajduje si\u0119 bardzo wa\u017cny dla nas Polak\u00f3w, gr\u00f3b w kt\u00f3ry zasta\u0142o pochowane polskie dziecko, ofiara FKL Ravensbr\u00fcck – Marek Rzewuski.Ten gr\u00f3b jest symbolem walki polskich Matek ratuj\u0105cych przed \u015bmierci\u0105 swoje dzieci urodzone w obozie Ravensbr\u00fcck. W ogromnej wi\u0119kszo\u015bci toczona walka by\u0142a zako\u0144czona pora\u017ck\u0105, z oko\u0142o 600 dzieci urodzonych w tym obozie, tylko 40 do\u017cy\u0142o wolno\u015bci w kwietniu 1945 roku.<\/p>\n

Fragmenty z ksi\u0105\u017cki: \u201eKobiety z Ravensbr\u00fcck. \u017bycie i \u015bmier\u0107 w hitlerowskim obozie koncentracyjnym dla kobiet\u201d autorstwa Sarah Helm, wyd. Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017.<\/p>\n

\u201e I nie tylko z Warszawy przyje\u017cd\u017ca\u0142y kobiety w ci\u0105\u017cy. Badanie nowo przyby\u0142ych og\u00f3lnie by\u0142o teraz mniej gruntowne, a ci\u0105\u017ce w\u015br\u00f3d przyje\u017cd\u017caj\u0105cych powszechniejsze. Bretonka, kt\u00f3ra urodzi\u0142a na Lagerstrasse dozna\u0142a zaka\u017cenia i wykrwawi\u0142a si\u0119 na \u015bmier\u0107. Coraz cz\u0119\u015bciej ci\u0105\u017ce przydarza\u0142y si\u0119 w samym obozie; wi\u0119\u017aniarki mia\u0142y teraz wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci kontakt\u00f3w z m\u0119\u017cczyznami, szczeg\u00f3lnie w podobozach, gdzie cz\u0119sto razem z nimi pracowali niemieccy cywile i je\u0144cy wojenni. Mimo tego, to przybycie warszawianek podnios\u0142o liczb\u0119 ci\u0105\u017c w obozie do niespotykanego poziomu. Wed\u0142ug pracowniczek komendantury jedna na dziesi\u0119\u0107 Polek, kt\u00f3re stan\u0119\u0142y u bram we wrze\u015bniu, by\u0142a w ci\u0105\u017cy. W sumie z Warszawy do pocz\u0105tku pa\u017adziernika przyjecha\u0142o 12 tysi\u0119cy kobiet, co oznacza, \u017ce w obozie w ci\u0105gu kilku nast\u0119pnych miesi\u0119cy mia\u0142o si\u0119 urodzi\u0107 1200 dzieci. SS musia\u0142o zareagowa\u0107 na rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 ci\u0119\u017carnych; esesmani te\u017c widzieli wsz\u0119dzie kobiety i s\u0142yszeli p\u0142acz dzieci. W pa\u017adzierniku wi\u0119\u017aniarki zacz\u0119\u0142y rodzi\u0107 na placu apelowym, w \u0142a\u017ani, w namiocie. Kiedy Leokadia Kopczy\u0144ska poczu\u0142a skurcze podczas porannego apelu i upad\u0142a, dozorczynie zamiast j\u0105 skopa\u0107, pozwoli\u0142y przyjaci\u00f3\u0142kom odprowadzi\u0107 j\u0105 do rewiru. By\u0107 mo\u017ce to upadek Leokadii na placu apelowym sk\u0142oni\u0142 Suhrena do skontaktowania si\u0119 z Richardem Gl\u00fccksem z inspektoratu obozowego <\/em>w sprawie dalszych instrukcji \u2013 albo te\u017c nowe instrukcje ju\u017c nadesz\u0142y. W ka\u017cdym razie wiadomo, co g\u0142osi\u0142y nowe rozkazy, na podstawie tego, co dzia\u0142o si\u0119 potem: po raz pierwszy w historii obozu wydano pozwolenie, aby mog\u0142y si\u0119 w nim rodzi\u0107 dzieci. W\u0142adze wyznaczy\u0142y w rewirze pomieszczenie i skierowa\u0142y tam akuszerki\u2026.<\/em><\/p>\n

\u201eZabrali mnie do izby porodowej w rewirze, gdzie urodzi\u0142am\u201d, wspomina\u0142a Leokadia. Akuszerka, Polka, zaj\u0119\u0142a si\u0119 Leokadi\u0105 i poprosi\u0142a, \u017ceby nada\u0142a dziecku imi\u0119. \u201ePowiedzia\u0142am, \u017ce nazw\u0119 j\u0105 Barbara\u201d, a ona wzi\u0119\u0142a dziecko pod kran i rzek\u0142a: \u201eJa ciebie chrzcz\u0119 t\u0105 wod\u0105 i nadaj\u0119 ci imi\u0119 Barbara\u201d. <\/em><\/p>\n

Decyzja dopuszczaj\u0105ca porody w Ravensbr\u00fcck stanowi\u0142a wielki zwrot polityczny. Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych dotychczasowych zasad od zawsze by\u0142 zakaz porod\u00f3w w obozie. <\/em><\/p>\n

Na pocz\u0105tku kobiety w ci\u0105\u017cy odsy\u0142ano na czas rozwi\u0105zania w inne miejsca, po czym dzieci zabierano i oddawano na wychowanie do nazistowskich dom\u00f3w. P\u00f3\u017aniej, gdy liczba ci\u0119\u017carnych ros\u0142a, dokonywano aborcji. Ka\u017cde urodzone \u017cywe dziecko mordowano. W tym samym czasie w\u0142adze robi\u0142y wszystko, aby nie dopu\u015bci\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej kobiety zes\u0142ane do oboz\u00f3w koncentracyjnych mog\u0142y si\u0119 rozmna\u017ca\u0107. Kobiety ca\u0142kowicie oddzielano od m\u0119\u017cczyzn z oboz\u00f3w m\u0119skich, a esesman\u00f3w czeka\u0142y dotkliwe kary za kontakty z wi\u0119\u017aniarkami. Jakby zakazu porod\u00f3w by\u0142o ma\u0142o, kobiety z Ravensbr\u00fcck s\u0142u\u017cy\u0142y te\u017c jako kr\u00f3liki do\u015bwiadczalne w eksperymentach nad sterylizacj\u0105.<\/em><\/p>\n

Ogromna liczba ci\u0119\u017carnych kobiet u bram obozu w pa\u017adzierniku wymusi\u0142a zmian\u0119 tej polityki. By\u0142o za du\u017co ci\u0105\u017c do przerwania. Ju\u017c teraz Percival Treite po\u0142ow\u0119 czasu sp\u0119dza\u0142 na przeprowadzaniu aborcji, a ob\u00f3z mia\u0142 ograniczon\u0105 liczb\u0119 miejsc. Prawdopodobnie na pocz\u0105tku pa\u017adziernika Treite og\u0142osi\u0142 zmiany w rewirze. Instrukcje brzmia\u0142y, \u017ce wszystkie wi\u0119\u017aniarki lekarki i po\u0142o\u017cne maj\u0105 si\u0119 zaj\u0105\u0107 przygotowaniami do porod\u00f3w.<\/em><\/p>\n

W\u015br\u00f3d pierwszych wezwanych znalaz\u0142a si\u0119 czeska lekarka Zdenka Nedvedov\u00e1, kt\u00f3ra mia\u0142a zorganizowa\u0107 przygotowania. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Zdenka by\u0142a doskona\u0142ym pediatr\u0105 wykszta\u0142conym na Uniwersytecie Karola w Pradze, przysz\u0142e matki nie mog\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 w lepszych r\u0119kach. Treite pocz\u0105tkowo zach\u0119ca\u0142 do profesjonalnego podej\u015bcia i by\u0142y oznaki, \u017ce popiera\u0142 ca\u0142y pomys\u0142. Kiedy nadesz\u0142a zgoda, piel\u0119gniarki i lekarki przyst\u0105pi\u0142y do pracy. \u201eDosta\u0142y\u015bmy woln\u0105 r\u0119k\u0119 w przygotowaniach\u201d, wspomina\u0142a Zdenka. W kr\u00f3tkim czasie czysta i dobrze wyposa\u017cona sala porodowa by\u0142a gotowa, a w niej dostateczna ilo\u015b\u0107 czystych prze\u015bcierade\u0142 i dost\u0119p do ciep\u0142ej wody, jak r\u00f3wnie\u017c papierowe pieluszki, dobre o\u015bwietlenie i inne potrzebne utensylia. W pobli\u017cu w razie konieczno\u015bci znajdowa\u0142a si\u0119 sala operacyjna. <\/em><\/p>\n

\u201eJedno, dwoje, troje\u2026 dwadzie\u015bcioro w ci\u0105gu nast\u0119pnych dni i na pocz\u0105tku wszystkie by\u0142y traktowane bardzo dobrze\u201d. W\u00f3wczas pozwalano matkom pozostawa\u0107 przy dzieciach, chocia\u017c nie mog\u0142y z nimi by\u0107 noc\u0105, kiedy pok\u00f3j noworodk\u00f3w zamykano i nikt nie m\u00f3g\u0142 do niego wchodzi\u0107. Na pocz\u0105tku Treite pozwoli\u0142 podawa\u0107 matkom zaraz po porodzie szklank\u0119 mleka i przez jaki\u015b czas przymyka\u0142 nawet oko, kiedy wi\u0119\u017aniarki z kuchni szmuglowa\u0142y do rewiru owsiank\u0119 do mleka. Nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 te\u017c, gdy personel medyczny rusza\u0142 tak\u017ce do nag\u0142ych porod\u00f3w w r\u00f3\u017cnych miejscach obozu.<\/em><\/p>\n

Kilka dni po pierwszych porodach w Ravensbr\u00fcck, Treite dosta\u0142 rozkaz, aby wstrzyma\u0107 dodatkowe mleko i owsiank\u0119 z kuchni, wi\u0119c odt\u0105d matki karmi\u0105ce dostawa\u0142y tylko zwyk\u0142\u0105 wodnist\u0105 zup\u0119 z brukwi i kromk\u0119 chleba. Bardzo szybko wszystkie straci\u0142y pokarm i dzieci zacz\u0119\u0142y g\u0142odowa\u0107. \u015awiadome g\u0142odzenie dzieci by\u0142o tradycyjn\u0105 nazistowsk\u0105 technik\u0105 mordowania. Po raz pierwszy zastosowano j\u0105 w ramach programu eutanazji, kiedy fizycznie lub psychicznie upo\u015bledzone dzieci \u015bwiadomie pozostawiano na \u015bmier\u0107. Hermann Pfannm\u00fcller, nazistowski lekarz i jeden z pierwszych propagator\u00f3w dzieciob\u00f3jstwa przez zag\u0142odzenie, o\u015bwiadczy\u0142 w 1939 roku, \u017ce g\u0142odzenie jest \u201eprostszym i bardziej naturalnym\u201d sposobem ni\u017c trucizna lub zastrzyk. Opracowa\u0142 metod\u0119, wed\u0142ug kt\u00f3rej dzieci nie pozbawiano po\u017cywienia nagle, lecz powoli redukowano racje. W\u0142a\u015bnie t\u0119 praktyk\u0119 zastosowano w Ravensbr\u00fcck: chocia\u017c matki mia\u0142y bardzo ma\u0142o mleka, personel zach\u0119ca\u0142 je do kontynuowania karmienia, cho\u0107by kilkoma kroplami.<\/em><\/p>\n

Gdy tylko kobiety u\u015bwiadomi\u0142y sobie, \u017ce nie s\u0105 w stanie dostatecznie wykarmi\u0107 dzieci, wybuch\u0142o szale\u0144stwo, gdy\u017c matki b\u0142aga\u0142y i krzykiem wzywa\u0142y o pomoc dla dzieci. Niekt\u00f3re znajdowa\u0142y chwilowe sposoby na rozwi\u0105zanie problemu. Leokadia Kopczy\u0144ska m\u00f3wi, \u017ce kiedy zorientowa\u0142a si\u0119, \u017ce nie ma mleka, wymienia\u0142a swoj\u0105 dzienn\u0105 racj\u0119 chleba na czyst\u0105 wod\u0119 z kuchni. \u201eNalewa\u0142am wod\u0119 do butelki i pr\u00f3bowa\u0142am j\u0105 poi\u0107\u201d. Ale, oczywi\u015bcie, dziecko chcia\u0142o mleka, nie wody, i nie chcia\u0142o pi\u0107; coraz bardziej si\u0119 odwadnia\u0142o i traci\u0142o na wadze. Jak t\u0142umaczy\u0142a Ilse Reibmayr, sama ci\u0105\u017ca wyczerpywa\u0142a organizmy matek. Warszawianki w podr\u00f3\u017cy do obozu cierpia\u0142y niedostatek, a wiele musia\u0142o mieszka\u0107 w namiocie lub ci\u0119\u017cko pracowa\u0107 fizycznie, otrzymuj\u0105c przez ca\u0142y czas g\u0142odowe racje \u017cywno\u015bciowe. \u201eP\u0142\u00f3d musia\u0142 pozyskiwa\u0107 po\u017cywienie z organizmu znajduj\u0105cego si\u0119 na kraw\u0119dzi \u017cycia i kobiety same odczuwa\u0142y taki g\u0142\u00f3d, \u017ce popada\u0142y w szale\u0144stwo\u201d. Kiedy matki musia\u0142y wytwarza\u0107 mleko, oczywi\u015bcie nie mog\u0142y. Dla wielu by\u0142o to pierwsze dziecko i nie mia\u0142y do\u015bwiadczenia. \u201eNiekt\u00f3re mia\u0142y odrobin\u0119 mleka, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 wcale\u201d, opowiada\u0142a Ilse, a matki popada\u0142y w coraz wi\u0119ksz\u0105 rozpacz i krzycza\u0142y: \u201eRatujcie moje dziecko, ratujcie moje dziecko!\u201d. Po dw\u00f3ch tygodniach w rewirze znajdowa\u0142o si\u0119 ponad dwadzie\u015bcioro noworodk\u00f3w i wi\u0119cej ju\u017c nie da\u0142o si\u0119 tu pomie\u015bci\u0107, wi\u0119c \u201esal\u0119 porodow\u0105\u201d przeniesiono do bloku 11., gdzie w jednym z barak\u00f3w zbudowano z pomoc\u0105 stolarza z F\u00fcrstenbergu, Helmuta Kuhna, tak zwany Kinderzimmer, pok\u00f3j dzieci\u0119cy. Treite zwerbowa\u0142 nowe akuszerki do pracy w Kinderzimmer i \u201eopieki\u201d nad dzie\u0107mi. Mia\u0142 problem z wyborem odpowiednich kobiet, a w\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142a si\u0119 m\u0142oda Francuzka, Marie-Jo Wilborts, do nowego Kinderzimmer w bloku 11. By\u0142 to wy\u0142o\u017cony deskami po sufit pokoik \u2013 oko\u0142o 4 na 2,5 metra \u2013 w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci bloku, z jednym oknem i pi\u0119trowymi pryczami. W tym czasie matki nadal rodzi\u0142y w rewirze, ale dzieci przenoszono prosto do Kinderzimmer, gdzie zadaniem Marie-Jo by\u0142o uk\u0142adanie ich na pryczach. Razem z trzema innymi wi\u0119\u017aniarkami Dunk\u0105, Holenderk\u0105 i Jugos\u0142owiank\u0105 \u2013 mia\u0142y o nie dba\u0107 najlepiej, jak potrafi\u0142y. Codziennie przychodzi\u0142a Zdenka, czeska lekarka. Nad wszystkim czuwa\u0142a piel\u0119gniarka z SS, \u201esiostra Helen\u201d. Dzieci le\u017ca\u0142y na materacach na przemian g\u0142owami i nogami, po pi\u0119\u0107 w ka\u017cd\u0105 stron\u0119, Marie-Jo opisuje, wspomagaj\u0105c si\u0119 gestem \u2013 \u201ejak sardynki\u201d. Jednak w przeciwie\u0144stwie do szpitala, gdzie dzieci przychodzi\u0142y na \u015bwiat, teraz dostawa\u0142y za ma\u0142o koc\u00f3w do przykrycia. Sylvia Salvesen, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c tam bywa\u0142a, opowiada: \u201eMusia\u0142y\u015bmy kra\u015b\u0107 r\u00f3\u017cne ga\u0142gany, \u017ceby owija\u0107 dzieci. Mia\u0142y\u015bmy po jednym ga\u0142ganie na dziecko\u201d. Piel\u0119gniarki r\u00f3wnie\u017c zamiast pieluszek u\u017cywa\u0142y szmat i pra\u0142y je jak mog\u0142y najlepiej w blokowej umywalni, ale nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci ich wysuszy\u0107. Czasem matki pr\u00f3bowa\u0142y pra\u0107 dziecinne szmatki w wodnistej kawie, kt\u00f3r\u0105 dostawa\u0142y co rano, i suszy\u0107 je na brzuchach, kiedy przychodzi\u0142y pr\u00f3bowa\u0107 nakarmi\u0107 dziecko. Na pocz\u0105tku matki mog\u0142y spa\u0107 w tym samym baraku co dzieci \u2013 obok chorych \u2013 ale po tygodniu musia\u0142y wr\u00f3ci\u0107 do w\u0142asnych blok\u00f3w i tylko cztery razy dziennie mog\u0142y przychodzi\u0107 spr\u00f3bowa\u0107 nakarmi\u0107 dziecko, czekaj\u0105c na korytarzu na zewn\u0105trz do wyznaczonej pory. Jednak bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce cz\u0119sto wysy\u0142ano je z powrotem do pracy, wizyty te by\u0142y utrudnione i matki \u017cy\u0142y w ci\u0105g\u0142ym strachu, \u017ce trac\u0105 czas. Podobnie jak we wcze\u015bniejszych przypadkach matki prawie wcale nie mia\u0142y mleka, ale nadal przychodzi\u0142y codziennie i ustawia\u0142y si\u0119 w kolejce na korytarzu, pop\u0142akuj\u0105c, gdy czeka\u0142y, a\u017c zobacz\u0105 swoje dziecko i spr\u00f3buj\u0105 je nakarmi\u0107. \u201e\u015aliczne ma\u0142e twarzyczki, jakie matki zna\u0142y na pocz\u0105tku, szybko zmienia\u0142y si\u0119 w twarze staruszk\u00f3w \u2013 m\u00f3wi\u0142a Marie-Jo. \u2013 Cia\u0142ka pokrywa\u0142y si\u0119 wrzodami i ranami. Matki by\u0142y bezsilne, nic nie mog\u0142y z tym zrobi\u0107\u201d. Francuska wi\u0119\u017aniarka z bloku 11 opisuje, jak s\u0142ysza\u0142a matki, kt\u00f3re przychodzi\u0142y zobaczy\u0107 swoje dzieci w Kinderzimmer i pr\u00f3bowa\u0142y je rozpozna\u0107 w\u015br\u00f3d innych. \u201eLiczy\u0142y je we wszystkich j\u0119zykach. Stawa\u0142y przy pryczy i liczy\u0142y: \u00abJeden, dwa, trzy, cztery, pi\u0119\u0107, tu go, j\u0105, zostawi\u0142am, wi\u0119c to moje\u201d. I we wszystkich j\u0119zykach wyra\u017ca\u0142y rozpacz\u201d. Matka opisywa\u0142a, jak po\u0142o\u017cy\u0142a r\u0119k\u0119 na swoim martwym dziecku. Inna wspomina\u0142a, jak przez pomy\u0142k\u0119 podnios\u0142a nie\u017cywe dziecko. \u201eNigdy nie zapomn\u0119 dotyku lodowatej twarzyczki. Czego\u015b takiego nie da si\u0119 zapomnie\u0107\u201d .<\/em><\/p>\n

Zachowano zasad\u0119, \u017ce noc\u0105 nikt nie mo\u017ce przebywa\u0107 z dzie\u0107mi, i zawsze zamykano je w Kinderzimmer. Siostra Helen, piel\u0119gniarka z SS, upiera\u0142a si\u0119, \u017ceby zostawia\u0107 szeroko otwarte okno, nawet zim\u0105. Hanna Wasilczenko, matka Witolda Grzegorza, by\u0142a przera\u017cona, kiedy dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce noc\u0105 dzieci zostaj\u0105 same, wi\u0119c ukrad\u0142a klucz do Kinderzimmer \u2013 prawdopodobnie z pomoc\u0105 Zdenki \u2013 i pewnej nocy wesz\u0142a do pokoju, \u017ceby zobaczy\u0107 synka. \u201eWidok by\u0142 przera\u017caj\u0105cy. Na pocz\u0105tku by\u0142o ca\u0142kiem ciemno, ale kiedy uda\u0142o mi si\u0119 zapali\u0107 \u015bwiat\u0142o, zobaczy\u0142am wszelkiego rodzaju robactwo skacz\u0105ce po \u0142\u00f3\u017ckach i w\u0142a\u017c\u0105ce dzieciom w nosy i uszy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci le\u017ca\u0142a nago, poniewa\u017c wykopa\u0142y si\u0119 z koca. P\u0142aka\u0142y z g\u0142odu i zimna, a na cia\u0142kach robi\u0142y im si\u0119 odle\u017cyny\u201d.<\/em><\/p>\n

W tych warunkach dzieci prze\u017cywa\u0142y kilka dni, niekt\u00f3re miesi\u0105c. Witold Grzegorz zmar\u0142 po szesnastu dniach na zapalenie p\u0142uc. Po trzydziestu dniach pierwsze sto urodzonych w obozie dzieci ju\u017c nie \u017cy\u0142o. \u201eUmiera\u0142y bez p\u0142aczu. Po prostu umiera\u0142y\u201d, m\u00f3wi\u0142a Marie-Jo<\/em> . Tymczasem w rewirze Zdenka informowa\u0142a Treitego o warunkach w Kinderzimmer i codziennie b\u0142aga\u0142a o mleko dla dzieci; sugerowa\u0142a, \u017ceby sam je zobaczy\u0142, ale lekarz nigdy do pokoju dzieci\u0119cego nie poszed\u0142. Gdy liczba zgon\u00f3w dzieci ros\u0142a, wi\u0119\u017aniarki oskar\u017ca\u0142y jednak nie Treitego, lecz Oberschwester Marschall o narastaj\u0105cy horror. Od dawna wprowadza\u0142a w rewirze atmosfer\u0119 szczeg\u00f3lnej nienawi\u015bci. Wed\u0142ug Sylvii, kt\u00f3ra zna\u0142a j\u0105 najlepiej ze wszystkich, Marschall nale\u017ca\u0142a do tych os\u00f3b, \u201ekt\u00f3re zaakceptowa\u0142y bez zastrze\u017ce\u0144 pogl\u0105d, \u017ce wszystkie kobiety w obozie s\u0105 ci\u0119\u017carem dla ojczyzny. Niemcy by\u0142y dla niej wszystkim, a F\u00fchrer zamierza\u0142 sprawi\u0107, \u017ce Niemcy zapanuj\u0105 nad \u015bwiatem\u201d.<\/em><\/p>\n

Jednocze\u015bnie, opowiada\u0142a Sylvia: Oberschwester ze swoimi okr\u0105g\u0142ymi kszta\u0142tami i \u0142adn\u0105 twarz\u0105, pulchnymi, zadbanymi d\u0142o\u0144mi i w schludnym uniformie, przybiera\u0142a mask\u0119 \u017cyczliwo\u015bci i sprawia\u0142a wra\u017cenie starszej i dobrodusznej piel\u0119gniarki. Zaskoczy\u0142am j\u0105 raz, jak trzyma\u0142a na r\u0119kach ma\u0142ego Niko\u0142aja, Rosjanina, wi\u0119c odwiecznego wroga Niemc\u00f3w. Ale teraz szczebiota\u0142a do dziecka, kt\u00f3re oczywi\u015bcie opr\u00f3cz przyjaznego tonu nic nie rozumia\u0142o. Niko\u0142aj u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 i siostra prze\u0142o\u017cona Marschall odpowiedzia\u0142a u\u015bmiechem.<\/em><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1944 roku rozesz\u0142a si\u0119 wie\u015b\u0107, \u017ce Marschall przechowuje zapas mleka w proszku w prywatnej szafce w rewirze \u2013 mleka skradzionego z paczek Czerwonego Krzy\u017ca dla wi\u0119\u017aniarek. Wiadomo\u015b\u0107 wywo\u0142a\u0142a w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 po\u0142o\u017cnych i piel\u0119gniarek. Ka\u017cda wi\u0119\u017aniarka wiedzia\u0142a, \u017ce SS przetrz\u0105sa\u0142o paczki Czerwonego Krzy\u017ca, kt\u00f3re dociera\u0142y do obozu, ale Zdenka Nedvedov\u00e1 odkry\u0142a, \u017ce to Marschall zgromadzi\u0142a zapas mleka w proszku, kaszy manny i p\u0142atk\u00f3w owsianych, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by uratowa\u0107 \u017cycie wielu dzieciom. Gdy pog\u0142oski si\u0119 rozesz\u0142y, Zdenka zebra\u0142a si\u0119 na odwag\u0119 i poprosi\u0142a Marschall o mleko dla umieraj\u0105cych dzieci, ale ta odm\u00f3wi\u0142a. Nie chcia\u0142a te\u017c p\u00f3j\u015b\u0107 do Kinderzimmer i przekona\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da sytuacja, poniewa\u017c, jak stwierdzi\u0142a, za to odpowiada siostra Helen. Marie-Jo twierdzi\u0142a, \u017ce siostra Helen uwielbia\u0142a noworodki i regularnie przychodzi\u0142a sprawdza\u0107, jak si\u0119 maj\u0105 dzieci. \u201eNosi\u0142a bia\u0142\u0105 chustk\u0119 na g\u0142owie i zawsze powtarza\u0142a, jak \u015bliczne s\u0105 male\u0144stwa, ale kiedy dzieci chud\u0142y, a ich sk\u00f3ra si\u0119 marszczy\u0142a, coraz bardziej przypomina\u0142y starych ludzi. Powiedzia\u0142y\u015bmy jej pewnego razu, \u017ce szczury atakuj\u0105 dzieci, i poprosi\u0142y\u015bmy o trutk\u0119. Roze\u015bmia\u0142a si\u0119 tylko i wysz\u0142a\u201d.<\/em><\/p>\n

Spyta\u0142am Marie-Jo, jak ona i inne piel\u0119gniarki to wytrzymywa\u0142y, a ona tylko si\u0119 u\u015bmiechn\u0119\u0142a. \u201eWidzi pani, wierzy\u0142y\u015bmy, mia\u0142y\u015bmy nadziej\u0119, \u017ce mo\u017ce uda nam si\u0119 niekt\u00f3re z nich uratowa\u0107. My\u015bla\u0142y\u015bmy, \u017ce wojna szybko si\u0119 sko\u0144czy, i musimy tylko utrzyma\u0107 dzieci przy \u017cyciu do tej chwili\u201d. Wzi\u0119\u0142a star\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 przemycon\u0105 z obozu i powiedzia\u0142a, \u017ce poka\u017ce mi \u201eco\u015b strasznego\u201d. By\u0142a to ksi\u0119ga narodzin prowadzona przez Zdenk\u0119. Odnotowa\u0142a w niej ka\u017cde narodziny i \u015bmier\u0107 w Kinderzimmer. W ka\u017cdym przypadku \u015bmierci dziecka nale\u017ca\u0142o przestrzega\u0107 ustalonej procedury, wyja\u015bni\u0142a Marie-Jo. Po pierwsze, ona lub Zdenka musia\u0142y zanie\u015b\u0107 cia\u0142o do kostnicy, mieszcz\u0105cej si\u0119 w podziemiu i \u201eokropnej\u201d. \u201eWie pani, Niemcy byli zindoktrynowani. Uwa\u017cali nas za robactwo\u201d. Po wyj\u015bciu z kostnicy musia\u0142y wype\u0142ni\u0107 akt zgonu. \u201ePotem Zdenka bra\u0142a kartki i spisywa\u0142a nazwiska w ksi\u0105\u017cce, zanim odnios\u0142a formularze do obozowego biura……. Otworzy\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 narodzin i przesun\u0119\u0142a palcem po stronie, wskazuj\u0105c nazwiska urodzonych dzieci. W sumie od wrze\u015bnia 1944 do kwietnia 1945 roku przysz\u0142o na \u015bwiat ponad 600 dzieci. Prze\u017cy\u0142o czterdzie\u015bcioro, \u201eale wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich w lutym 1945 roku zabrano do Belsen, gdzie tak\u017ce zmar\u0142y \u2026…..<\/em><\/p>\n

Celem transportu do Belsen mia\u0142o by\u0107 opr\u00f3\u017cnienie Ravensbr\u00fcck ze wszystkich dzieci, matek i ci\u0119\u017carnych. Odes\u0142ano jednak tylko garstk\u0119 z 400 czy 500 dzieci obecnych na przyj\u0119ciu gwiazdkowym. Zanim transport odszed\u0142, Kinderzimmer w bloku 11 zosta\u0142 rozszerzony, z nowymi kojcami dla kolejnych umieraj\u0105cych dzieci. Zdenka Nedvedov\u00e1, czeska pediatra, wykrzykn\u0119\u0142a pewnego dnia na ten widok bole\u015bnie: \u201ePolki, gdzie jest teraz wasz B\u00f3g?!\u201d. Obecnie blok zosta\u0142 opr\u00f3\u017cniony. Matkom wmawiano, \u017ce ka\u017cda zmiana b\u0119dzie lepsza dla ich dzieci, wi\u0119c wiele zg\u0142osi\u0142o si\u0119 na ochotnika do transportu do Belsen. Inne te\u017c to zrobi\u0142y, na przyk\u0142ad operowana Polka Maria Cabaj, kt\u00f3ra przemyci\u0142a si\u0119 do wagonu, uznawszy, \u017ce ma wi\u0119ksze szanse przetrwania, je\u015bli wyjedzie z Ravensbr\u00fcck.<\/em><\/p>\n

Podr\u00f3\u017c do Belsen, 400 kilometr\u00f3w na zach\u00f3d, trwa\u0142a siedem dni. Wi\u0119\u017aniarki zamkni\u0119to w bydl\u0119cych wagonach bez jedzenia i wody; nie mia\u0142y si\u0119 te\u017c gdzie po\u0142o\u017cy\u0107. Zanim poci\u0105g dojecha\u0142 do Belsen, wszystkie dzieci ju\u017c nie \u017cy\u0142y.<\/em><\/p>\n

Kobiety wy\u0142adowano oko\u0142o 3 kilometr\u00f3w od obozu i kazano i\u015b\u0107 przez pola. Te, kt\u00f3re nie mog\u0142y maszerowa\u0107, rozstrzeliwano. Gdy dotar\u0142y do ogrodzenia, matki u\u0142o\u017cy\u0142y ma\u0142e cia\u0142ka w szeregu pod drutami kolczastymi; pokry\u0142 je \u015bnieg. Do rana znikn\u0119\u0142y. Maria Cabaj opowiada\u0142a: Rozpacz matek by\u0142a straszna. Ja by\u0142am ju\u017c ot\u0119pia\u0142a, moje dzieci nale\u017ca\u0142y do przesz\u0142o\u015bci, nie pami\u0119ta\u0142am ju\u017c ich twarzy. Zastanawia\u0142am si\u0119 nieraz, czy mia\u0142am dzieci, dom, rodzin\u0119 […]<\/em><\/p>\n

Widzia\u0142am mas\u0119 szubienic, na kt\u00f3rych wisieli m\u0119\u017cczy\u017ani .\u201d<\/em><\/p>\n

Opracowanie: Pawe\u0142 Wo\u017cniak na podstawie \u201eKobiety z Ravensbr\u00fcck. \u017bycie i \u015bmier\u0107 w hitlerowskim obozie koncentracyjnym dla kobiet\u201d autorstwa Sarah Helm, wyd. Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2017.<\/p>\n

Za\u0142\u0105czona Lista porod\u00f3w w Ravensbr\u00fcck  z Przegl\u0105du Lekarskiego 1976 nr 33(1). Wanda Kiedrzy\u0144ska, by\u0142y wi\u0119zie\u0144 niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbr\u00fcck (nr obozowy: 11402)<\/p>\n\n\n\n\n