{"id":2218,"date":"2020-08-09T15:35:44","date_gmt":"2020-08-09T13:35:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/?p=2218"},"modified":"2025-01-27T17:04:51","modified_gmt":"2025-01-27T16:04:51","slug":"zofia-maria-kluska-raczynska-1922-2020-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/zofia-maria-kluska-raczynska-1922-2020-2\/","title":{"rendered":"Zofia Maria Kluska-Raczy\u0144ska 1922-2020"},"content":{"rendered":"

\u2026.Przychodzimy, odchodzimy
leciute\u0144ko na paluszkach\u2026\u2026<\/em><\/span><\/p>\n

 <\/strong>Urodzi\u0142a si\u0119 15 stycznia 1922 r. w Grudzi\u0105dzu. Rodzicami byli Wincenty i Katarzyna z domu Gawin. Miejskie Gimnazjum Koedukacyjne im. Heliodora \u015awi\u0119cickiego w Mi\u0119dzychodzie uko\u0144czy\u0142a przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Z matk\u0105 oraz siostrami  Kasi\u0105 i Jadwig\u0105 przebywa\u0142a w miejscowo\u015bci Brody k\/Lwowa, gdzie trafi\u0142y we wrze\u015bniu 1939 r. razem z oddzia\u0142em Wojska Polskiego, uciekaj\u0105c przed Niemcami.<\/p>\n

Brat Tadeusz, po kampanii wrze\u015bniowej 1939 r. i po rozwi\u0105zaniu jego oddzia\u0142u kawalerii, dosta\u0142 si\u0119 w Tarnopolu do sowieckiego wi\u0119zienia, z kt\u00f3rego jakim\u015b cudem uda\u0142o mu si\u0119 zbiec. Po przybyciu do Krakowa, dowiedziawszy si\u0119 o losach swoich bliskich, niezw\u0142ocznie uda\u0142 si\u0119 w okolice Przemy\u015bla w ich poszukiwaniu. Przedosta\u0142 si\u0119 na drug\u0105 stron\u0119 Sanu i dotar\u0142 do Lwowa. W listopadzie 1939 r., spotka\u0142 si\u0119 z matk\u0105 i siostrami Marysi\u0105, Kasi\u0105 i Jadwig\u0105, kt\u00f3rym pom\u00f3g\u0142 wydosta\u0107 si\u0119 z tego okupowanego terytorium. W styczniu 1940 r., poci\u0105g kt\u00f3rym odjecha\u0142y, zawi\u00f3z\u0142 je do obozu przej\u015bciowego Oberhoflager w Turyngii sk\u0105d uda\u0142o im si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie powr\u00f3ci\u0107 do Krakowa w czerwcu roku 1940 r. Zamieszka\u0142y u swoich dziadk\u00f3w Gawin\u00f3w, mieszkaj\u0105cych na ul. Kasztela\u0144skiej 12.<\/p>\n

Od po\u0142owy 1940 r. w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, kt\u00f3r\u0105 aktywnie prowadzili ojciec i bracia. Ojciec, otworzy\u0142 w grudniu 1939 r. zak\u0142ad szklarski w oficynie budynku przy ul. Dietla 34 w Krakowie, kt\u00f3ry by\u0142 skrzynk\u0105 kontaktow\u0105 Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, a p\u00f3\u017aniej Armii Krajowej. Kolportowali materia\u0142y dostarczane przez inne kom\u00f3rki AK, brali udzia\u0142 w tzw. \u201ema\u0142ym sabota\u017cu”, szkolili w sposobach dywersji, udzielali pomocy rodzinom aresztowanych.<\/p>\n

15 grudnia 1943 r., na skutek donosu, zosta\u0142a aresztowana wraz z narzeczonym W\u0142adys\u0142awem Harbichem w zak\u0142adzie szklarskim ojca. Po przeprowadzonej przez Gestapo rewizji w szklarni, zostali przewiezieni do budynku Gestapo przy ul. Pomorskiej 2 w Krakowie. Tam by\u0142a poddana bestialskiemu przes\u0142uchiwaniu. Pomimo tortur, nie da\u0142a si\u0119 z\u0142ama\u0107. Podczas konfrontacji na Gestapo ze swoim narzeczonym W\u0142adys\u0142awem Harbichem, nie przyznali si\u0119 do znajomo\u015bci. Z Pomorskiej zosta\u0142a przewieziona do wi\u0119zienia Montelupich w Krakowie.<\/p>\n

…Przes\u0142uchiwana by\u0142am w pokoju nr 138 mieszcz\u0105cym si\u0119 na pierwszym <\/em>pi\u0119trze, kolejno przez siedem dni w budynku Gestapo przy ul Pomorskiej. W <\/em>trakcie pierwszego przes\u0142uchania w dniu aresztowania, kiedy odpowiedzi moje nie <\/em>zadowala\u0142y gestapowc\u00f3w, Kloze powiedzia\u0142 do pozosta\u0142ych dw\u00f3ch, by zastosowali <\/em>wobec mnie tortury, jak si\u0119 wyrazi\u0142 III stopnia. Urbanek i ten trzeci wyj\u0119li w\u00f3wczas <\/em>z szuflad d\u0142ugie linki ze skr\u0119conych drut\u00f3w, zawi\u0105zali mi nimi r\u0119ce i powiesili na <\/em>drzwiach podk\u0142adaj\u0105c pod nogi sto\u0142ek… <\/em><\/span><\/p>\n

…Nast\u0119pnie raczyli si\u0119 wszyscy trzej alkoholem. W pewnym momencie wyrwali <\/em>mi sto\u0142ek spod n\u00f3g tak, \u017ce cia\u0142o zawis\u0142o ca\u0142ym ci\u0119\u017carem na ramionach. Wisia\u0142am w <\/em>tej pozycji kilka godzin, w trakcie tego wszyscy po kolei bili mnie po ca\u0142ym ciele <\/em>bykowcami. Po jakim\u015b czasie przywleczono do pokoju skutego W\u0142adka Harbicha <\/em>celem konfrontacji, podczas kt\u00f3rej jeden z gestapowc\u00f3w, nie pami\u0119tam kt\u00f3ry, <\/em>uderzy\u0142 W\u0142adka pejczem zako\u0144czonym jakim\u015b metalowym zgrubieniem wybijaj\u0105c <\/em>mu oko…<\/em><\/span><\/p>\n

…Podczas tej konfrontacji ci sami gestapowcy dusili mnie, zak\u0142adaj\u0105c mi na usta <\/em>mask\u0119. W\u0142adka wywleczono do s\u0105siedniego pokoju, gdzie przez uchylone drzwi <\/em>wida\u0107 by\u0142o jak le\u017c\u0105cego na ziemi Harbicha – Kloze, Urbanek i ten trzeci <\/em>gestapowiec tratowali nogami i kopali.<\/em><\/span><\/p>\n

…Po tej konfrontacji umieszczeni zostali\u015bmy w piwnicy, sk\u0105d w nocy <\/em>przewieziono nas oboje, a tak\u017ce brata Zbyszka do wi\u0119zienia Montelupich (…) <\/em><\/span><\/p>\n

(ze wspomnie\u0144 Marii Zofii Kluska-Raczy\u0144skiej spisanych przez Jej bratanka Zbigniewa W\u0142adys\u0142awa Klusk\u0119).<\/span><\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Harbich, wielka tragiczna mi\u0142o\u015b\u0107 Marii, zosta\u0142 rozstrzelany. Maria w wi\u0119zieniu na Montelupich przebywa\u0142a do 1 czerwca 1944 r. Stamt\u0105d zosta\u0142a wywieziona do obozu koncentracyjnego Ravensbr\u00fcck, gdzie nadano jej nr obozowy 41103. W obozie przebywa\u0142a od 02.06.1944 r. do 25.04.1945 r. W ramach tzw. akcji \u201ebia\u0142e autobusy\u201d zorganizowanej przez hrabiego Folke Bernadotte”, zosta\u0142a wywieziona do Szwecji na leczenie przez Szwedzki Czerwony Krzy\u017c. Do Polski wr\u00f3ci\u0142a 4 listopada 1945 r.<\/p>\n

W 1948 roku wysz\u0142a za m\u0105\u017c, za Marka Raczy\u0144skiego, zosta\u0142a szcz\u0119\u015bliw\u0105 mam\u0105 dw\u00f3jki dzieci, Marii i Antoniego.  Pracowa\u0142a w bran\u017cy farmaceutycznej<\/strong>. <\/strong>Mieszka\u0142a w Krakowie przy ulicy \u0141obzowskiej 27. By\u0142a otoczona czu\u0142\u0105 opiek\u0105 kochaj\u0105cej c\u00f3rki Marii.<\/p>\n

\"\"<\/a>W 2018 r. zosta\u0142a wybrana patronk\u0105, DNI PAMI\u0118CI OFIAR GESTAPO, w otwartym plebiscycie organizowanym przez Muzeum Historycznego Miasta Krakowa w celu zachowania w pami\u0119ci krakowian i Ma\u0142opolan tragiczn\u0105 histori\u0119 domu przy ul. Pomorskiej 2.<\/p>\n

W 2019 r., udzieli\u0142a wywiadu Matyldzie Frey, studentce na Uniwersytecie w Lund w Szwecji, kt\u00f3ra przygotowywa\u0142a prac\u0119 magistersk\u0105 na temat roli \u201eBia\u0142ych Autobus\u00f3w\u201d w uratowaniu Wi\u0119\u017aniarek z KL Ravensbr\u00fcck. Wywiad na stronie: https:\/\/www.ofeminin.pl\/swiat-kobiet\/to-dla-nas-wazne\/biale-autobusy-ze-szwecji-uratowaly-tysiace-polek-z-ravensbruck\/nrl14jg<\/a><\/p>\n

Biogram Zofii Marii Kluska-Raczy\u0144skiej znajduje si\u0119 w \u201eArchiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie w latach 1939-1956<\/em><\/strong>\u201d<\/strong>:
<\/strong>http:\/\/krakowianie1939-56.mhk.pl\/pl\/archiwum,1,kluska–raczynska,5256.chtm<\/a><\/p>\n

Zmar\u0142a 31 lipca 2020 r. w szpitalu w Krakowie. Mia\u0142a 98 lat. By\u0142a otoczona czu\u0142\u0105 opiek\u0105 c\u00f3rki i rodziny.
Zosta\u0142a pochowana 7 sierpnia 2020 r. obok swojego m\u0119\u017ca, Marka na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie. Obok ich mogi\u0142y jest gr\u00f3b rodzic\u00f3w Zofii \u2013Wincentego i Katarzyny z d. Gawin.<\/p>\n

Wspomnienia Marii Zofii Kluska-Raczy\u0144skiej spisane przez Jej bratanka Zbigniewa W\u0142adys\u0142awa Klusk\u0119 w za\u0142\u0105czonym pdf.<\/p>\n

\u201e \u2026 nic nie dzieje si\u0119 przedwcze\u015bnie,<\/em>
I nic si\u0119 nie dzieje za p\u00f3\u017ano,
I wszystko si\u0119 dzieje w swym czasie,
Wszystko \u2026
Wszystkie uczucia, spotkania,
Odej\u015bcia, powroty, czyny, zamiary,
Zawsze w\u0142a\u015bciw\u0105 godzin\u0119 bij\u0105 Bo\u017ce Zegary\u201d<\/em>
R. Brandstaetter<\/p>\n

Tekst: El\u017cbieta Kuta<\/p>\n

Zdj\u0119cia z archiwum rodzinnego Raczy\u0144skich<\/p>\n\n\n\n\n