Urodzi\u0142a si\u0119 5 marca 1896 roku w Tarnowie w rodzinie Franciszka, pracownika Urz\u0119du
\nSkarbowego i Antoniny. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej w Tarnowie podj\u0119\u0142a nauk\u0119
\nw Seminarium Nauczycielskim \u017be\u0144skim, w kt\u00f3rym uzyska\u0142a \u015bwiadectwo dojrza\u0142o\u015bci w
\n1916 roku. Jej pierwsz\u0105 plac\u00f3wk\u0105 w zawodzie nauczycielskim by\u0142a praca w Woli Radzie\u0144skiej ko\u0142o
\nZamo\u015bcia, gdzie dot\u0105d nie by\u0142o \u017cadnej szko\u0142y. Podejmuj\u0105c pionierski trud organizacji tej plac\u00f3wki,
\nprzed po\u0142udniem uczy\u0142a dzieci, a wieczorami \u2013 ich rodzic\u00f3w, analfabet\u00f3w. Prowadzi\u0142a tak\u017ce teatr
\namatorski dla dzieci a dla doros\u0142ych wyg\u0142asza\u0142a pogadanki o\u015bwiatowe. Uczy\u0142a wi\u0119c ca\u0142\u0105 wie\u015b
\nzdobywaj\u0105c ogromny autorytet w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci.<\/p>\n
Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, \u015bwiadoma braku znajomo\u015bci podstawowych zagadnie\u0144 polsko\u015bci na odzyskanych terenach, zg\u0142osi\u0142a si\u0119 jako jedna z pierwszych nauczycielek do pracy na \u015al\u0105sku, aby podj\u0105\u0107 prac\u0119 wychowawcz\u0105 i obywatelsk\u0105. Rozpocz\u0119\u0142a nauk\u0119 w Szopienicach \u2013Rodzieniu
\nw Szkole Powszechnej nr 1 i tam pracowa\u0142a a\u017c do wybuchu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n
Urodzona organizatorka i spo\u0142ecznica \u2013 sama mieszkaj\u0105ca w jednym pokoiku o\u015bwietlanym lampk\u0105 karbidow\u0105 \u2013 prowadzi\u0142a szerok\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 i patriotyczn\u0105 zak\u0142adaj\u0105c Towarzystwo Polek, kt\u00f3re organizowa\u0142o kursy specjalistyczne i szkolenie kobiet, teatr amatorski i ch\u00f3r oraz inne formy pracy, tak bardzo potrzebnej w terenie dopiero przy\u0142\u0105czonym do Polski.
\nDzia\u0142a\u0142a tez czynnie w Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej do 1939 r.<\/p>\n
Prawdziw\u0105 jednak jej pasj\u0105 sta\u0142a si\u0119 praca w Zwi\u0105zku Harcerstwa Polskiego. Po uzyskaniu specjalnego przeszkolenia, zorganizowa\u0142a w Szkole Powszechnej nr 4 w Szopienicach dru\u017cyn\u0119 harcersk\u0105. By\u0142a to wa\u017cna inicjatywa, gdy\u017c na terenie tej szko\u0142y mie\u015bci\u0142a si\u0119 mniejszo\u015bciowa szko\u0142a niemiecka. Zadaniem tej dru\u017cyny by\u0142o wi\u0119c przeciwdzia\u0142anie niemieckiej propagandzie. Wkr\u00f3tce Ziuta ( jak j\u0105 nazywano) zorganizowa\u0142a w Szkole Powszechnej nr 7 Dru\u017cyn\u0119 Harcerek im. Emilii Plater, kt\u00f3ra w 1936 roku zosta\u0142a podzielona na dwie dru\u017cyny, m\u0142odszo- i starszo-harcersk\u0105. W 1935 roku uczestniczy\u0142a w Jubileuszowym Zlocie z okazji 25-lecia ZHP w Spale co trwale ju\u017c zwi\u0105za\u0142o j\u0105 z ruchem harcerskim. Jej zapa\u0142, energia i umiej\u0119tno\u015bci organizacyjne sprawi\u0142y, \u017ce w latach 1935-1938 by\u0142a Komendantk\u0105 Hufca Harcerek w Szopienicach. R\u00f3wnocze\u015bnie a\u017c do wybuchu wojny by\u0142a cz\u0142onkiem Komendy Chor\u0105gwi Harcerek w Katowicach. W 1937 roku otrzyma\u0142a stopie\u0144 podharcmistrzyni. Prowadzi\u0142a szereg oboz\u00f3w i szkole\u0144, w tym tak\u017ce w Szkole Instruktorek Harcerskich \u201ena Buczu.\u201d Organizowa\u0142a wiece antywojenne na terenie Katowic.<\/p>\n
Ostatni ob\u00f3z dla instruktorek dru\u017cyn starszych tzw. \u201erajd gwia\u017adzisty\u201d po terenach COP-u zako\u0144czy\u0142a w Nisku, poczym odwiedzi\u0142a rodzinny Tarn\u00f3w. Tutaj jednak zaskoczy\u0142a j\u0105 wojna.
\nOtrzyma\u0142a tutaj list od przyjaci\u00f3\u0142 z Szopienic by nie wraca\u0142a do domu, gdy\u017c jest przez gestapo poszukiwana za swoj\u0105 pro-polsk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n
Druhna \u201eZiuta\u201d pozosta\u0142a wi\u0119c u rodziny w Tarnowie ale nawi\u0105za\u0142a kontakt z innymi harcerkami z Chor\u0105gwi \u015al\u0105skiej przebywaj\u0105cymi w Tarnowie. By\u0142y nimi: W\u0142adys\u0142awa Fr\u0105czk\u00f3wna, Kamila Grzewi\u0144ska, Maria Wardza\u0142\u00f3wna i Anna Zak\u00f3wna.<\/p>\n
Wsp\u00f3lnie zacz\u0119\u0142y organizowa\u0107 pomoc dla przybywaj\u0105cych do Tarnowa licznych wysiedlonych z Pozna\u0144skiego i Pomorza a u mieszczonych w szko\u0142ach w bardzo trudnych warunkach.<\/p>\n
W zwi\u0105zku z faktem, i\u017c wysiedlonych stale przybywa\u0142o \u2013 w\u015br\u00f3d nich wielu nauczycieli \u2013 brakowa\u0142o nie tylko \u017cywno\u015bci ale podstawowych mo\u017cliwo\u015bci bytowania \u2013 postanowi\u0142y zorganizowa\u0107 po harcersku podejmowan\u0105 pomoc. Utworzy\u0142y Komitet Pomocy dla 126 wysiedlonych nauczycieli. Przewodnicz\u0105c\u0105 zosta\u0142a druhna J\u00f3zefina kantor. W sk\u0142adzie zarz\u0105du byli :Kamila Grzewi\u0144ska i jeden z wysiedlonych koleg\u00f3w.<\/p>\n
Po latach, w kr\u00f3tkim, rzeczowym sprawozdaniu, wymieni\u0142a r\u00f3\u017cnorodn\u0105 i nieocenion\u0105 w \u00f3wczesnej sytuacji dzia\u0142alno\u015b\u0107 owego Komitetu licz\u0105cego w chwili jej aresztowania 143 osoby, nadmieniaj\u0105c o wsp\u00f3\u0142pracy z \u201eCaritasem\u201d, z by\u0142ym burmistrzem dr Julianem Kryplewskim, dyrektorami szk\u00f3\u0142 tarnowskich, z w\u0142a\u015bcicielem m\u0142yna Szancerem, prezesem ZNP W\u0142adys\u0142awem Olszowskim i innymi. Wsp\u00f3lnymi si\u0142ami w tak kr\u00f3tkim i chaotycznym okresie doprowadzi\u0142a do powstania 2 kuchni i pralni. Prowadzono tak\u017ce nas\u0142uchy radiowe i kolportowano gazetk\u0119 \u201ePolska \u017byje\u201d.<\/p>\n
Aresztowana zosta\u0142a w nocy 9 listopada 1940 r. Ca\u0142e 10 miesi\u0119cy sp\u0119dzi\u0142a w tarnowskim wi\u0119zieniu etapowym w celi, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142o si\u0119 27 wi\u0119\u017aniarek. Energiczna druhna Ziuta organizowa\u0142a dla wszystkich gry zuchowe i zabawy, podnosz\u0105ce je na duchu.<\/p>\n
12 wrze\u015bnia 1941 roku przewieziono ich do stacji F\u00fcrstenberg w Brandenburgii, sk\u0105d esesmani z psami przewie\u017ali je do obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbr\u00fcck. 1 <\/sup>Osadzona w bloku 13. otrzyma\u0142a numer obozowy 7621. Tutaj rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 nowy okres nie tylko jej \u017cycia ale przede wszystkim dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej. Ju\u017c podczas odbywania kwarantanny 6-tygodniowej zrodzi\u0142a si\u0119 my\u015bl zorganizowania dru\u017cyny harcerskiej. W\u015br\u00f3d bowiem 119 kobiet wywiezionych we wrze\u015bniu 1941 r. z tarnowskiego wi\u0119zienia, by\u0142o ju\u017c 26 przysz\u0142ych cz\u0142onki\u0144 dru\u017cyny \u201eMur\u00f3w\u201d.<\/p>\n Istnieje na ten temat ju\u017c powa\u017cna literatura dokumentuj\u0105ca Jej dzia\u0142ania i za\u0142o\u017conej przez Ni\u0105 oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cych harcerek: hm Zofi\u0105 Janczy z Nowego S\u0105cza, hm Mari\u0105 Rydarowsk\u0105 z Gorlic \u2013dru\u017cyny harcerek \u201eMury\u201d. Ju\u017c na pierwszej zbi\u00f3rce organizacyjnej w listopadzie 1941 r. wybrano to Mimo straszliwego rygoru obozowego, przez dru\u017cyn\u0119 kt\u00f3rej has\u0142em by\u0142o \u201eTrwaj i innym pom\u00f3\u017c W koszmarnych warunkach obozowych, praca programowa obejmowa\u0142a kilka kierunk\u00f3w: czuwanie nad w\u0142asn\u0105 postaw\u0105, podtrzymywanie innych na duchu, orientowanie si\u0119 w \u017cyciu ca\u0142ego lagru, pomoc wzajemna, propaganda polsko\u015bci w\u015br\u00f3d 32 narodowo\u015bci (i 160 tys. kobiet), utrwalanie pie\u015bni harcerskich i tworzenie nowych. Przeprowadzano biegi na stopnie i sprawno\u015bci, odbierano Przyrzeczenie od nowych dziewcz\u0105t. Wszystkie zaj\u0119cia harcerskie odbywa\u0142y si\u0119 wieczorami, po ca\u0142odziennej 12 godzinnej pracy, odleg\u0142ej czasem o kilka kilometr\u00f3w.<\/p>\n Kontynuuj\u0105c s\u0142u\u017cb\u0119 harcersk\u0105 pomaga\u0142y sobie i innym w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b np. do\u017cywiaj\u0105c kobiety chore, \u201ekr\u00f3liczki do\u015bwiadczalne\u201d na kt\u00f3rych przeprowadzano eksperymenty medyczne oraz dzieci obozowe, dla kt\u00f3rych nawet szyto ubranka w obozowej szwalni. Zdobywano leki, \u017cywno\u015b\u0107 G\u0142\u00f3wn\u0105 inicjatork\u0105 tych modlitw by\u0142a J\u00f3zefa Kantor nazywana z tej racji \u201eproboszczem w sp\u00f3dnicy\u201d. W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci obozowych nabo\u017ce\u0144stwa prowadzi\u0142y w oparciu o kalendarz liturgiczny Ko\u015bcio\u0142a: Bo\u017ce Narodzenie, Wielkanoc. W maju \u2013 nabo\u017ce\u0144stwa majowe, w pa\u017adzierniku \u2013 r\u00f3\u017caniec, w Adwencie \u2013 W Ravensbr\u00fcck J\u00f3zefa Kantor przebywa\u0142a do 28 kwietnia 1945 r. kiedy za spraw\u0105 Szwedzkiego Czerwonego Krzy\u017ca zosta\u0142a wraz z innymi wi\u0119\u017aniarkami przewieziona do Szwecji do miasta Trans na leczenie. Do Szopienic powr\u00f3ci\u0142a w listopadzie 1945 r. podejmuj\u0105c od razu prac\u0119 nauczycielsk\u0105.<\/p>\n Powr\u00f3t do dom\u00f3w, nie zrywa\u0142 wi\u0119z\u00f3w jakie \u0142\u0105czy\u0142y harcerki w obozie niemieckim. Mia\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105 kontakty, wymienia\u0142y swoje do\u015bwiadczenia tak\u017ce w zakresie s\u0142u\u017cby harcerskiej.<\/p>\n J\u00f3zefa kantor w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 od razu w dzia\u0142alno\u015b\u0107 harcersk\u0105, zostaj\u0105c hufcow\u0105 Hufca Harcerek w Szopienicach. W latach 1946-1949 by\u0142a cz\u0142onkiem Komendy \u015al\u0105sko-D\u0105browskiej Chor\u0105gwi Harcerek. Od 1970 r. organizowa\u0142a zjazdy by\u0142ych cz\u0142onki\u0144 dru\u017cyny \u201eMury\u201d \u2013 w 1970 r. w Chorzowie, 1972 r. w \u0141odzi, w 1975 r. w Poznaniu, w 1976 r. w Warszawie, 1980 r. w Olesnicy i 1983 r. w Tarnowie. Pr\u00f3cz nich zgodnie z wcze\u015bniejszym \u015blubowaniem \u2013 coroczne pielgrzymki na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119. W czasie takiej 30-tej pielgrzymki do Cz\u0119stochowy, z\u0142o\u017cy\u0142y Matce Boskiej jako votum wdzi\u0119czno\u015bci za uratowanie, urn\u0119 z prochami kole\u017canek pomordowanych w Ravensbr\u00fcck. Na tych spotkaniach informowa\u0142y si\u0119 wzajemnie o wype\u0142nieniu podj\u0119tego w obozie zobowi\u0105zania, \u017ce po powrocie do dom\u00f3w, za\u0142o\u017c\u0105 w swoim \u015brodowisku dru\u017cyn\u0119 harcersk\u0105. I tak by\u0142o. Nawet te, kt\u00f3re zosta\u0142y zagranic\u0105, te\u017c zak\u0142ada\u0142y dru\u017cyny.<\/p>\n Ze swojej szczup\u0142ej nauczycielskiej pensji Druhna Ziuta pomaga\u0142a w kszta\u0142ceniu dw\u00f3ch dolnych uczni\u00f3w (z jednej klasy), kt\u00f3rzy zostali kap\u0142anami. Obydwaj ju\u017c nie \u017cyj\u0105. Sama jako g\u0142\u0119boko wierz\u0105ca, m\u00f3wi\u0142a nies\u0142ychanie przekonywuj\u0105co o Bogu, Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce przemawia\u0142a w ko\u015bcio\u0142ach z ambony, raz nawet w obecno\u015bci kilku biskup\u00f3w nie\u015bwiadomych kim Ona jest. Ale poniewa\u017c m\u00f3wi\u0142a przekonuj\u0105co o tym jak Pan B\u00f3g wp\u0142ywa\u0142 na \u017cycie poszczeg\u00f3lnych wi\u0119\u017aniarek, przytaczaj\u0105c autentyczne przyk\u0142ady \u2013 by\u0142a wiarygodnym \u015bwiadkiem wiary.<\/p>\n W okresie stanu wojennego w kwietniu 1983 r. na zaproszenie Kr\u0119gu Starszych Harcerek z Tarnowa, odwiedzi\u0142a Tarn\u00f3w wraz z grup\u0105 swoich 19 druhen. To by\u0142 kolejny Zjazd \u201eMur\u00f3w\u201d. Wobec trudnej sytuacji politycznej i tym bardziej finansowej, 3-dniowy pobyt w hotelu \u201eTarnovia\u201d finansowali pp. Halina i Mieczys\u0142aw Fistkowie. Nawi\u0105zany w\u00f3wczas kontakt przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w sta\u0142\u0105 przyja\u017a\u0144 i coroczne, przez 25 lat, wielotygodniowe pobyty w domku wczasowym Haliny Fistkowej w Piwnicznej-Kosarzyskach, c\u00f3rki by\u0142ej wi\u0119\u017aniarki w Ravensbr\u00fcck, Walerii Wypi\u00f3rowej z zast\u0119pu \u201eCement\u00f3w\u201d. Z tego okresu pozosta\u0142a ciekawa \u201eKsi\u0119ga Pami\u0105tkowa\u201d uczestniczek wczas\u00f3w w Kosarzyskach. Mimo traktowania tego pobytu wypoczynkowo, prowadzono tryb \u017cycia harcerski, ko\u0144czony wieczornymi kominkami z gaw\u0119dami zawsze na jaki\u015b spo\u0142ecznie wa\u017cny temat. S\u0105 w tej ksi\u0119dze tak\u017ce wiersze, kt\u00f3rych autorkami s\u0105 by\u0142e cz\u0142onkinie \u201eMur\u00f3w\u201d. doceniaj\u0105ce szczeg\u00f3lnie warto\u015b\u0107 \u017cycia w kontakcie z przyrod\u0105.<\/p>\n J\u00f3zefa Kantor rodziny nie za\u0142o\u017cy\u0142a. Do ko\u0144ca \u017cycia pozosta\u0142a wierna formom \u017cycia harcerskiego, pozdrawiaj\u0105c znajome s\u0142owem \u201eCzuwaj\u201d, kontynuuj\u0105c formy \u017cycia towarzyskiego w konwencji harcerskiej, zawsze przez pi\u0119kne pie\u015bni harcerskie. Kiedy tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 znalaz\u0142a si\u0119 w szpitalu (maj\u0105c ju\u017c 94 lata), nadal weso\u0142a i \u015bpiewaj\u0105ca harcerskie pie\u015bni, s\u0105siadki z sali pyta\u0142y o przyczyn\u0119 tej rado\u015bci. W\u00f3wczas Ona odpowiedzia\u0142a: \u201e Dzisiaj wybieram si\u0119 do nieba i jak tu si\u0119 nie radowa\u0107.\u201d Rzeczywi\u015bcie zmar\u0142a w tym samym dniu 25 wrze\u015bnia 1990 r. Ludzie, kt\u00f3rzy J\u0105 znali m\u00f3wili, \u017ce by\u0142a \u015bwi\u0119ta. Pochowana zosta\u0142a w Szopienicach na cmentarzu przy ul. Brynicy.<\/p>\n Odznaczona: Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi, Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzy\u017cem \u201eZa Zas\u0142ugi dla ZHP\u201d, Orderem Papieskim \u201ePro Ecclesia et Pontifice\u201d, Z\u0142ot\u0105 Odznak\u0105 ZNP, Odznak\u0105 Harcerskiej S\u0142u\u017cby Ziemi \u015al\u0105skiej, Z\u0142ot\u0105 Odznak\u0105 Zas\u0142u\u017conemu w Rozwoju Wojew\u00f3dztwa Katowickiego. W 5-t\u0105 rocznice Jej \u015bmierci delegacja Kr\u0119gu Starszych Harcerek z Tarnowa uczestniczy\u0142a w uroczysto\u015bci wbudowania tablicy pami\u0105tkowej w ko\u015bciele w Szopienicach 24 IX 1995 r.<\/p>\n W 1995 roku ulic\u0119 imieniem Karola Marksa w Katowicach-Szopienicach zmieniono na imieniem J\u00f3zefy Kantor\u00f3wnej.<\/p>\n W pami\u0119ci swoich druhen pozosta\u0142a jako ma\u0142a, drobna, zwinna, zawsze u\u015bmiechni\u0119ta i pogodna, zawsze gotowa s\u0142u\u017cy\u0107 ludziom, reaguj\u0105ca na ka\u017cd\u0105 potrzeb\u0119, niezwyk\u0142a organizatorka, umiej\u0105ca dzia\u0142a\u0107 w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach, zaszczepia\u0107 w ludziach wiar\u0119 w Boga i Jego opiek\u0119 \u2013 s\u0142owem \u2013 ca\u0142ym \u017cyciem s\u0142u\u017c\u0105ca Bogu, Polsce i ludziom.<\/p>\n ===================================================================== Przypisy: Bibliografia: Tekst autorstwa dr Marii \u017bychowskiej opublikowany w Roczniku Tarnowskim nr 22-23, 2017-2018, str.: 36-39, udost\u0119pniony za zgod\u0105 redakcji Rocznika Tarnowskiego i Autorki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Urodzi\u0142a si\u0119 5 marca 1896 roku w Tarnowie w rodzinie Franciszka, pracownika Urz\u0119du Skarbowego i Antoniny. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej w Tarnowie podj\u0119\u0142a nauk\u0119 w Seminarium Nauczycielskim \u017be\u0144skim, w kt\u00f3rym uzyska\u0142a \u015bwiadectwo dojrza\u0142o\u015bci w 1916 roku. Jej pierwsz\u0105 plac\u00f3wk\u0105 w zawodzie nauczycielskim by\u0142a praca w Woli Radzie\u0144skiej ko\u0142o Zamo\u015bcia, gdzie dot\u0105d nie by\u0142o \u017cadnej szko\u0142y. … <\/p>\n
\ngod\u0142o a za has\u0142o przyj\u0119to s\u0142owo:\u201ePrzetrwamy\u201d. Obserwuj\u0105c post\u0119powanie kobiet w obozie, dostrzega\u0142a u wielu wi\u0119\u017aniarek postaw\u0119 udzielania pomocy innym i w\u00f3wczas podchodzi\u0142a pytaj\u0105c \u201eczy Pani nie by\u0142a harcerk\u0105?\u201d Zwykle odpowied\u017a by\u0142a pozytywna. W ten spos\u00f3b powsta\u0142o 7 zast\u0119p\u00f3w 2<\/sup> dru\u017cyny \u201eMury\u201d. By\u0142y to wi\u0119c zast\u0119py o god\u0142ach wpisuj\u0105cych si\u0119 w \u201eMury\u201d \u2013 \u201e\u017bwiry\u201d, \u201eCementy\u201d, \u201eFundamenty\u201d, \u201eKielnie\u201d, \u201eCeg\u0142y\u201d, \u201eKamienie\u201d, \u201eWody\u201d. Profesor Helena Salska z Pabianic napisa\u0142a s\u0142owa do pie\u015bni dru\u017cyny \u015bpiewanej na melodie: \u201ePatrz Ko\u015bciuszko\u201d.<\/p>\n
\nprzetrwa\u0107\u201d przesz\u0142o do ko\u0144ca istnienia obozu 102 cz\u0142onkinie. Po upadku Powstania Warszawskiego
\ngdy w\u015br\u00f3d zrabowanych rzeczy znalaz\u0142y sztandar 13 Warszawskiej Dru\u017cyny Harcerek im. Zofii Wocalewskiej, druhna Ziuta, ukry\u0142a go do dnia wyjazdu z obozu. Gdy po oswobodzeniu skierowano je do Szwecji na leczenie, wje\u017cd\u017ca\u0142y z rozwini\u0119tym sztandarem, przekazanym potem hm Jadwidze Gronostajskiej komendantce Chor\u0105gwi Warszawskiej.<\/p>\n
\ni odzie\u017c, u\u0142atwiano wysy\u0142anie gryps\u00f3w i wzajemnych kontakt\u00f3w. Nie zaniedbywano tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3lnego \u015bpiewania pie\u015bni harcerskich, kol\u0119d, patriotycznych itp. je\u017celi by\u0142a taka okazja. Poniewa\u017c w obozie by\u0142o du\u017co nauczycielek, zorganizowano regularn\u0105 nauk\u0119 w zakresie szko\u0142y powszechnej i \u015bredniej oraz seminaria przygotowawcze dla powojennych kandydatek do tego zawodu, (w 4-osobowych kompletach) urz\u0105dzano wieczory poezji, dyskusje na r\u00f3\u017cne tematy, wymieniano informacje zas\u0142yszane z radia w lokalach komendy, w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 odbywa\u0142y si\u0119 referaty, wyk\u0142ady z zakresu literatury, odczyty, piel\u0119gnowano poezje, organizowano ch\u00f3ry i s\u0142uchowiska. Bywa\u0142y choinki i jase\u0142ka z udzia\u0142em kobiet z innych blok\u00f3w, nawet obcych narodowo\u015bci. Prowadzono wsp\u00f3lne modlitwy. A modlono si\u0119 du\u017co i serdecznie. Indywidualnie i wsp\u00f3lnie. Poniewa\u017c pozbawione by\u0142y pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej, rol\u0119 wiod\u0105c\u0105 w organizowaniu nabo\u017ce\u0144stw obj\u0119\u0142a druhna Ziuta Kantor, sama g\u0142\u0119boko wierz\u0105ca. W 1941 r. blokowa na oczach wi\u0119\u017aniarek pobi\u0142a J\u00f3zef\u0119 Kantor za takie w\u0142a\u015bnie nabo\u017ce\u0144stwo. Gdy w jesieni 1942 r. rozmieszczono wi\u0119\u017aniarki wed\u0142ug narodowo\u015bci, Polki tym bardziej kontynuowa\u0142y wsp\u00f3lne nabo\u017ce\u0144stwa, mimo bardzo ostrego regulaminu obozowego. Modlitwy odtwarzano z pami\u0119ci, zapisywano w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci lub uczono si\u0119 na pami\u0119\u0107. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 nawet rodzi\u0107 poezja religijna np. \u201eCredo\u201d Haliny Golcowej czy \u201eModlitwa do Dzieci\u0105tka Jezus\u201d Witkowskiej z Tarnowa oraz harcerska np. \u201eMazur Mur\u00f3w\u201d Ry\u015bki Mas\u0142owskiej.<\/p>\n
\nWsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniarki m\u00f3wi\u0105, \u017ce Jej zawdzi\u0119czaj\u0105 fakt, i\u017c nie za\u0142ama\u0142y si\u0119 w obozowych warunkach.
\nM\u00f3wi\u0105 wr\u0119cz \u201espowiada\u0142y\u015bmy si\u0119 przed ni\u0105 jak przed matk\u0105, co wi\u0119cej, jak przed ksi\u0119dzem, a ona zapala\u0142a w zw\u0105tpia\u0142ych naszych sercach \u015bwiat\u0142o wiary i nadziei w Zwyci\u0119stwo\u201d.<\/p>\n
\nroraty, w Po\u015bcie \u2013 \u201eGorzkie \u017cale\u201d i Drog\u0119 Krzy\u017cow\u0105. W niedziele i \u015bwi\u0119ta w zakamarkach obozu, nabo\u017ce\u0144stwa z zapami\u0119tan\u0105 liturgi\u0105 Mszy \u015bw. do czasu gdy jedna z wi\u0119\u017aniarek przywioz\u0142a ze sob\u0105 msza\u0142, kt\u00f3ry zosta\u0142 przekazany J. Kantor. Nabo\u017ce\u0144stwa te prowadzi\u0142y w kilku blokach, a sama inicjatorka do\u015bwiadcza\u0142a wielu przykro\u015bci z tego powodu od blokowych. Mimo wszystko nie ustawa\u0142y w modlitwach, do\u015bwiadczaj\u0105c wielu \u0142ask Bo\u017cych a nawet cud\u00f3w, kt\u00f3re znajduj\u0105 odbicie w literaturze.<\/p>\n
\nPo reaktywowaniu ZHP w 1956 r. zosta\u0142a cz\u0142onkiem Komendy Hufca w Szopienicach do 1969.r., w kt\u00f3rym to roku przesz\u0142a na emerytur\u0119. Odt\u0105d ca\u0142ym sercem odda\u0142a si\u0119 pracy spo\u0142ecznej. Zadba\u0142a o spisywanie wspomnie\u0144 i wydawnictwa dotycz\u0105ce obozu w Ravensbr\u00fcck, tak\u017ce o odbudow\u0119 wi\u0119z\u00f3w harcerskich ze swymi druhnami. Jak wspomina druhna Katarzyna Mateja z Rudy \u015al\u0105skiej \u201eto dzi\u0119ki niej bywa\u0142y\u015bmy zapraszane przez w\u0142adze harcerskie takich miast jak: Katowice, Chorz\u00f3w, \u0141\u00f3d\u017a, Pozna\u0144, Wroc\u0142aw, Ole\u015bnica, Warszawa, w kt\u00f3rej zosta\u0142y\u015bmy odznaczone \u201eZ\u0142otym Krzy\u017cem za zas\u0142ugi dla ZHP\u201d przez Naczelnika ZHP dha Wojciechowskiego. Niestrudzona nauczycielka i pedagog prowadzi\u0142a nas do Sanktuari\u00f3w Maryjnych w kraju i za granic\u0105, sprawi\u0142a, i\u017c wi\u0119zi zadzierzgni\u0119te w obozie ravensbruckim przetrwa\u0142y do dnia dzisiejszego.\u201d<\/p>\n
\nUchwa\u0142\u0105 Rady Miasta Katowice z 25 VI 2007 r. zosta\u0142a patronk\u0105 Szko\u0142y Podstawowej nr 42 przy ul. Wiosny Lud\u00f3w, a 24 pa\u017adziernika 2007 roku na fasadzie budynku Szko\u0142y ods\u0142oni\u0119to tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 to wydarzenie. Tablic\u0119 ods\u0142oni\u0142 bratanek \u2013 J\u00f3zef Kantor.<\/p>\n
\nPS
\nKilkana\u015bcie lat temu wniosek o wyniesienie na o\u0142tarze druhny J\u00f3zefy Kantor z\u0142o\u017cy\u0142a do Kurii Diecezjalnej w Katowicach jedna z wi\u0119\u017aniarek \u2013 Maria Kurcjuszowa. Podobno popar\u0142a wniosek redakcja \u201eApostolstwa Chorych\u201d. Jednym z wymienionych kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rym pomog\u0142a si\u0119 wykszta\u0142ci\u0107 by\u0142 ks. Henryk Panek, p\u00f3\u017aniejszy proboszcz w \u017borach. Nazwiska drugiego nie zapami\u0119tano.<\/p>\n
\n1<\/sup><\/strong> By\u0142 to pierwszy ob\u00f3z koncentracyjny dla kobiet na Tereni III Rzeszy, za\u0142o\u017cony w pobli\u017cu miasteczka Furstenberg
\nJu\u017c w 1938 r. Pocz\u0105tkowo by\u0142 on miejscem odosobnienia dla niemieckich opozycjonist\u00f3w re\u017cimu hitlerowskiego.
\nPo wybuchu II wojny \u015bwiatowej w 1939 r. sta\u0142 si\u0119 on mi\u0119dzynarodowym obozem kobiecym. Pierwsze Polki przywieziono do R. ju\u017c we wrze\u015bniu 1939 r. najpierw z teren\u00f3w \u00f3wczesnych Niemiec. W latach 1939-1945 przez R. przesz\u0142o oko\u0142o 132 tys. kobiet z 27 narodowo\u015bci. W tym Polek 40 tys., z kt\u00f3rych zgin\u0119\u0142o 17 tys. By\u0142y to przewa\u017cnie nauczycielki oraz dzia\u0142aczki spo\u0142eczne, lekarki i m\u0142ode harcerki. Po upadku Powstania Warszawskiego przywieziono 12 tys. kobiet, kt\u00f3re wkr\u00f3tce urodzi\u0142y 800 dzieci, z nich prze\u017cy\u0142o tylko 30 noworodk\u00f3w. Cyt. za \u201e\u201dApostolstwo Chorych\u201d nr 10 \u2013X 1975 r.
\n\u201ePoligon do\u015bwiadczalny ludob\u00f3jstwa\u201d.
\n2<\/sup> <\/strong>Zast\u0119powymi by\u0142y: Zofia Janczy z Nowego S\u0105cza, Maria Rydarowska z Gorlic, Janina Krygier z Tomaszowa Maz. Aleksandra Rybska z Warszawy, W\u0142adys\u0142awa Jasnoszowa z Rzeszowa, Aniela Wide\u0142\u00f3wna z Bielska i Kazimiera Bobrowska
\nz Poznania.<\/p>\n
\n\u201eApostolstwo Chorych\u201d nr 10 \u2013 X 1975
\nD. Brzosko-M\u0119dryk, Mury w Ranensbr\u00fcck, Warszawa 1979
\nW. Biedrzy\u0144ska, Ravensbr\u00fcck, kobiecy ob\u00f3z koncentracyjny, Warszawa 1961
\nK. Heska-Kwa\u015bniewicz, J\u00f3zefa Kantor, mps w zbiorach autorki
\nJ. Kantor, Wspomnienia \u2013 dot. Komitetu Pomocy w 1939\/40 \u2013 mps. w zbiorach autorki.
\nJ. Kantor, Szary cz\u0142owiek w pasiaku \u2013 mps w zbiorach autorki
\nW. Kiedrzy\u0144ska, Ravensbr\u00fcck, Warszawa 1965
\n\u201eMury\u201d harcerska dru\u017cyna w Ravensbr\u00fcck, Katowice 1986
\nW. P\u00f3\u0142tawska, I boj\u0119 si\u0119 sn\u00f3w, Warszawa 1998
\nRelacja J. Kantor przes\u0142ana autorce, mps. w zbiorach autorki
\nA. Gierczyk, \u201eSerca niezagas\u0142e\u201d wspomnienia wi\u0119\u017aniarek z Ravensbr\u00fcck, W-wa 1975
\nJ. Skiba, J\u00f3zefa Kantor, \u201eZiuta\u201d, Gazeta Wyborcza IX 2005
\nU. Wi\u0144ska, Zwyci\u0119\u017cy\u0142y warto\u015bci, Marpress, Gda\u0144sk, 1985
\nM. Zychowska, Zbiory w\u0142asne autorki.
\nA. Dmochowski, Polsko\u015b\u0107 na polu walki – wywiad z Wand\u0105 P\u00f3\u0142tawsk\u0105, „Gazeta Polska” z 17.04.2013<\/p>\n