W grudniu 2016 roku ukaza\u0142a si\u0119 na polskim rynku wydawniczym ksi\u0105\u017cka pt. \u201cLiliowe dziewczyny \u2013 opowie\u015b\u0107 o kobietach po\u0142\u0105czonych przez koszmar Ravensbr\u00fcck\u201d autorstwa Marthy Hall Kelly, wydana przez Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka. Ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta\u0142am z du\u017cym zainteresowaniem staraj\u0105c si\u0119 przypomina\u0107 sobie urywki rozm\u00f3w z moj\u0105 Mam\u0105 i Jej kole\u017cankami, z kt\u00f3rymi prze\u017cy\u0142a dramatyczne lata w niemieckim obozie koncentracyjnym\u00a0 Ravensbr\u00fcck.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017cka \u201eLiliowe dziewczyny\u201d jest powie\u015bci\u0105, ale opart\u0105 na faktach. Przedstawione s\u0105 losy 3 kobiet \u2013 m\u0142odziutkiej Kasi Ku\u015bmierczyk, kt\u00f3ra za dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 z siostr\u0105 Zuzann\u0105 i Matk\u0105 Halin\u0105 zosta\u0142y z Lublina wywiezione do KL Ravensbr\u00fcck w 1941 r. Matka zosta\u0142a w obozie zamordowana. Obie siostry by\u0142y ofiarami pseudomedycznych eksperyment\u00f3w, kt\u00f3re wykonywali na kobietach, bez ich zgody, niemieccy lekarze. By\u0142y to operacje kostne ko\u0144czyn dolnych, kt\u00f3re nara\u017ca\u0142y kobiety na wielkie cierpienia, kalectwo, by\u0142y przyczyn\u0105 \u015bmierci. Obie siostry prze\u017cy\u0142y. Ich losy opisane w ksi\u0105\u017cce oparte s\u0105 na prawdziwej historii dw\u00f3ch si\u00f3str Iwa\u0144skich, Krystyny i Niny z Lublina.<\/p>\n
Drug\u0105 bohaterk\u0105 ksi\u0105\u017cki jest Caroline Woolsey Ferriday, Amerykanka, aktorka, pracownica ambasady francuskiej w Nowym Jorku, zaanga\u017cowana w pomoc wojennym sierotom francuskim, organizuj\u0105ca w USA zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy na ten cel. Wra\u017cliwa na dramat kobiet, kt\u00f3re by\u0142y w \u00a0Ravensbr\u00fcck poddawane okrutnym pseudomedycznym eksperymentom, po wojnie podj\u0119\u0142a akcj\u0119 zorganizowania przyjazdu wielu z nich do Ameryki i obj\u0119cia ich opiek\u0105 medyczn\u0105.<\/p>\n
Trzeci\u0105 kobiec\u0105 postaci\u0105 jest Herta Oberhauser, lekarka w Ravensbr\u00fcck (na etacie lekarza obozowego), bezwzgl\u0119dna kobieta, bior\u0105ca czynny udzia\u0142 w zbrodniczych pseudoeksperymentach medycznych przeprowadzanych przez lekarzy SS na wi\u0119\u017aniarkach obozu, wykonuj\u0105ca tak\u017ce okrutne zabiegi u\u015bmiercania wi\u0119\u017aniarek zastrzykami z benzyny. Po wojnie w procesie Norymberskim skazana na 20 lat wi\u0119zienia, zwolniona po 5 latach. Po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia rozpocz\u0119\u0142a praktyk\u0119 jako pediatra w Stocksee, ko\u0142o Neum\u00fcnster w Niemczech. Czy to mo\u017cliwe? A jednak.<\/p>\n
Losy tych kobiet przeplataj\u0105 si\u0119 na przestrzeni lat wojennych 1939-1945 i powojennych, akcja toczy si\u0119 w Polsce, w Lublinie, w Nowym Jorku, Pary\u017cu i w Ravensbr\u00fcck. Opis warunk\u00f3w i \u017cycia wi\u0119\u017aniarek w KL Ravensbr\u00fcck, przebiegu pseudomedycznych operacji, okrucie\u0144stwa lekarzy, piel\u0119gniarek, personelu KL jest wstrz\u0105saj\u0105cy. Trudno sobie wyobrazi\u0107 jak kobiety mog\u0142y prze\u017cy\u0107, a je\u017celi prze\u017cy\u0142y i wr\u00f3ci\u0142y do swoich dom\u00f3w i rodzin, to jakim pi\u0119tnem te dramatyczne lata odbi\u0142y si\u0119 na ich \u017cyciu na wolno\u015bci? Przyk\u0142adem takiego poobozowego syndromu jest zachowanie Kasi, bohaterki ksi\u0105\u017cki, w stosunku do dziecka i m\u0119\u017ca w za\u0142o\u017conej po wojnie rodzinie. Refleksje jakie nasuwaj\u0105 si\u0119 czytaj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 dotycz\u0105 czyn\u00f3w, do jakich zdolny jest cz\u0142owiek w stosunku do drugiego cz\u0142owieka? W negatywnym znaczeniu \u2013 obozowi oprawcy w stosunku do wi\u0119\u017aniarek, w pozytywnym \u2013 solidarno\u015b\u0107 i wzajemna pomoc wi\u0119\u017aniarek.<\/p>\n
Nie potrafi\u0119 oceni\u0107 rzetelno\u015bci opis\u00f3w Ravensbruck, tego mog\u0105 dokona\u0107 tylko Wi\u0119\u017aniarki i historycy. Dr Wanda P\u00f3\u0142tawska, ofiara eksperyment\u00f3w pseudomedycznych (\u201ekr\u00f3lik\u201d) i Kamila Syczowa, wi\u0119\u017aniarka,\u00a0 kt\u00f3rym czyta\u0142am fragmenty ksi\u0105\u017cki, potwierdzi\u0142y autentyczno\u015b\u0107 nazwisk lekarzy obozowych – Fritza Fischera, Herty Oberheuser, Karla Gebhardta, okrutnej nadzorczyni Dorothei Binz. W mojej ocenie jest to ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3r\u0105 przeczytaj\u0105 m\u0142odzi i nie tylko. Dla tych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 emocjonalnie, poprzez wi\u0119zy rodzinne, zwi\u0105zani z KL Ravensbruck, mo\u017ce by\u0107\u00a0 pocz\u0105tkiem do zainteresowania si\u0119 dramatem kobiet i si\u0119gni\u0119cia do \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych. Bo o kobiecym hitlerowskim obozie Ravensbr\u00fcck do niedawna wiedziano niewiele i nadal ta wiedza jest niewystarczaj\u0105ca.<\/p>\n
Autorka ksi\u0105\u017cki w 2010 r. by\u0142a w Polsce i spotka\u0142a si\u0119 z by\u0142ymi wi\u0119\u017aniarkami Ravensbr\u00fcck – Alicj\u0105 Kubeck\u0105, Wand\u0105 Rosiewicz, Stanis\u0142aw\u0105 \u015aledziejowsk\u0105-Osiczko, odwiedzi\u0142a Warszaw\u0119, Lublin, Ravensbr\u00fcck. Przeprowadzi\u0142a rozmowy z Hann\u0105 Nowakowsk\u0105 prezesem Fundacji na Rzecz Kobiet, z Barbar\u0105 Oratowsk\u0105, kierowniczk\u0105 Muzeum pod Zegarem w Lublinie, gdzie przed wywiezieniem do Ravensbr\u00fcck by\u0142a przes\u0142uchiwana Kasia, jedna z bohaterek ksi\u0105\u017cki. Wszystkie te osoby s\u0105 wymienione w podzi\u0119kowaniach. W notce odautorskiej mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119 z jakich materia\u0142\u00f3w korzysta\u0142a Martha Hall Kelly pisz\u0105c swoj\u0105 debiutanck\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Z mojej korespondencji z Autork\u0105 ksi\u0105\u017cki dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce w najbli\u017cszym czasie planuje przyjazd do Polski bowiem jej przyjaciel b\u0119dzie kr\u0119ci\u0142 dokumentalny film o \u201ekr\u00f3likach\u201d Ravensbr\u00fcck czyli kobietach poddawanych w KL Ravensbr\u00fcck bestialskim operacjom kostnym.<\/p>\n
Kupi\u0142am t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 w dziwnych okoliczno\u015bciach. Pojecha\u0142am do Tarnowa, mojego rodzinnego miasta, na kilka godzin. W drodze na obiad do restauracji \u201eTatrza\u0144ska\u201d, kt\u00f3ra mie\u015bci si\u0119 na ul. Krakowskiej 1, wst\u0105pi\u0142am do du\u017cej ksi\u0119garni\u00a0 Matras, mieszcz\u0105cej si\u0119 tu\u017c obok. Po wej\u015bciu, w\u015br\u00f3d tysi\u0105ca ksi\u0105\u017cek moj\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105gn\u0119\u0142a ok\u0142adka z trzema dziewczynami. Potem przeczyta\u0142am tytu\u0142. Dlaczego uwa\u017cam t\u0119 sytuacj\u0119 za niezwyk\u0142\u0105? Nie musia\u0142am wst\u0105pi\u0107 do tej ksi\u0119garni, a jednak wst\u0105pi\u0142am. Z Tarnowa 12 wrze\u015bnia 1941 r. drugim \u201eSondertransportem\u201d kobiet zosta\u0142a wywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet i dzieci Ravensbr\u00fcck moja Mama Jadwiga Kuta (nr obozowy 7273) i by\u0142a tam wi\u0119ziona do 28 kwietnia 1945 r. Czy to m\u00f3g\u0142 by\u0107 przypadek?<\/p>\n
El\u017cbieta Kuta,<\/p>\n
Krak\u00f3w, 31.12.2016 r.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W grudniu 2016 roku ukaza\u0142a si\u0119 na polskim rynku wydawniczym ksi\u0105\u017cka pt. \u201cLiliowe dziewczyny \u2013 opowie\u015b\u0107 o kobietach po\u0142\u0105czonych przez koszmar Ravensbr\u00fcck\u201d autorstwa Marthy Hall Kelly, wydana przez Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka. Ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta\u0142am z du\u017cym zainteresowaniem staraj\u0105c si\u0119 przypomina\u0107 sobie urywki rozm\u00f3w z moj\u0105 Mam\u0105 i Jej kole\u017cankami, z kt\u00f3rymi prze\u017cy\u0142a dramatyczne lata w niemieckim … <\/p>\n