https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=72PaDl-5N1E<\/a><\/p>\nA kiedy nadchodzi czas Bo\u017cego Narodzenia i Wigilijny Wiecz\u00f3r zostawiamy puste miejsce przy stole i wspominamy naszych Bliskich, minione Bo\u017ce Narodzenia, roz\u015bwietlone choinki\u00a0 w naszych rodzinnych domach. Wspominamy te\u017c naszych krewnych, kt\u00f3rzy Bo\u017ce Narodzenia musieli sp\u0119dza\u0107 w niemieckich obozach koncentracyjnych.\u00a0 Powraca pytanie czy to by\u0142o mo\u017cliwe? Czy namiastk\u0119 \u015awi\u0105t mo\u017cna by\u0142o zorganizowa\u0107 w obozie koncentracyjnym dla kobiet i dzieci Ravensbr\u00fcck?<\/p>\n
W wielu opracowaniach o tym obozie opisane s\u0105 r\u00f3\u017cne \u015bwi\u0119ta. Ale co czu\u0142y wi\u0119\u017aniarki –\u00a0 matki, c\u00f3rki, dzieci – kiedy nadchodzi\u0142o Bo\u017ce Narodzenie? Czy wraca\u0142y wspomnieniami do Wigilii, \u015awi\u0105tecznych dni w rodzinnych domach? Czy stara\u0142y si\u0119 o tym nie my\u015ble\u0107 aby uspokoi\u0107 sw\u00f3j strach i b\u00f3l? Czy te\u017c podejmowa\u0142y desperackie pr\u00f3by zorganizowania \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia w obozie, chocia\u017c to grozi\u0142o represjami?<\/p>\n
Najtrudniej pewno by\u0142o w czasie pierwszych Wigilii i \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia w obozie. Transporty dociera\u0142y do KL Ravensbr\u00fcck od 1940 do 1944 r. w r\u00f3\u017cnych miesi\u0105cach,\u00a0 z r\u00f3\u017cnych rejon\u00f3w i miast Polski. Wi\u0119\u017aniarki z pierwszych transport\u00f3w 1940, 1941 prze\u017cywa\u0142y kolejne \u015awi\u0119ta w obozie i mo\u017ce to by\u0142o ju\u017c \u0142atwiejsze ni\u017c ten pierwszy raz.<\/p>\n
Wigilie, choinki, prezenty, szopki, misteria, jase\u0142ka<\/strong><\/p>\nOrganizowanie \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia wynika\u0142o nie tylko z potrzeby kontynuowania tradycji rodzinnych, ale przede wszystkim z potrzeby niesienia chocia\u017c kr\u00f3tkich chwil szcz\u0119\u015bcia chorym, szczeg\u00f3lnie \u201ekr\u00f3likom\u201d czyli wi\u0119\u017aniarkom poddanym bestialskim, kostnym eksperymentom pseudomedycznym i dzieciom, z kt\u00f3rych wiele by\u0142o sierotami. Przygotowanie skromnej wieczerzy Wigilijnej, prezent\u00f3w, choinki wi\u0105za\u0142o si\u0119 z ogromnym niebezpiecze\u0144stwem wyniesieniem z kuchni, z magazyn\u00f3w chleba dodatkowych porcji, ale te\u017c z wyrzeczeniami – odm\u00f3wieniem sobie kolejnych porcji chleba przy sta\u0142ym uczuciu g\u0142odu. To grozi\u0142o bardzo surowymi karami, a jednak podejmowa\u0142y to ryzyko wi\u0119\u017aniarki r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, bo po latach, kiedy wspomina\u0142y tamte Bo\u017ce Narodzenia \u00a0m\u00f3wi\u0142y \u201eNajwi\u0119cej rado\u015bci daje cz\u0142owiekowi rezygnacja z czego\u015b na rzecz tych, kt\u00f3rzy tego bardziej potrzebuj\u0105.\u201d Takie dzia\u0142ania by\u0142y wyrazem wsp\u00f3lnoty wi\u0119\u017aniarskiej.<\/p>\n
Bo\u017ce Narodzenia w 1940 r., 1941, 1942, 1943 i ostatnie 1944 r. <\/strong><\/p>\nW 1940 r. odegrano w czasie Bo\u017cego Narodzenia obrazek sceniczny w gwarze \u015bl\u0105skiej pt.: \u201ePasterze z Betlejem\u201d.<\/p>\n
W 1941 r. i 1942 r. napisane zosta\u0142y i wystawione dwa misteria bo\u017conarodzeniowe. Jedno\u00a0 \u201eNoc Wigilijna\u201d opracowane i zorganizowane przez Zofi\u0119 Poci\u0142owsk\u0105, rozpisane na role z udzia\u0142em wielu wi\u0119\u017aniarek m.in. Krystyny Czy\u017c, Wandy Wojtasik, si\u00f3str Iwa\u0144skich, Zofii Rysi\u00f3wny. Drugie, w formie niepowtarzalnego, niezwyk\u0142ego, staros\u0142owia\u0144skiego misterium, opracowane i zorganizowane przez Jadwig\u0119 Andrzejewsk\u0105- Frankowiczow\u0105, znan\u0105 re\u017cyserk\u0119 widowisk choreograficznych.<\/p>\n
W 1943 r. w bloku 13 urz\u0105dzono szopk\u0119 noworoczn\u0105, kukie\u0142ki by\u0142y pomys\u0142u Maji Berezowskiej, znanej malarki, re\u017cyserem szopki by\u0142a Jadwiga Frankiewicz. Ta szopka by\u0142a powtarzana kilka razy na innych polskich blokach. Inna szopka autorstwa Heleny Salskiej mia\u0142a tytu\u0142 \u201e Haftling z Ravensbr\u00fcck u Chrystusa w Betlejem\u201d .<\/p>\n
Op\u0142atek dla wielu Polek, kt\u00f3re nie dostawa\u0142y paczek, zosta\u0142 urz\u0105dzony przez Helen\u0119 Korcew\u0105. Podj\u0119\u0142y si\u0119 tego zadania wi\u0119\u017aniarki pracuj\u0105ce w kuchni, Kama Janowicz i Helena Burd\u00f3wna i inne wi\u0119\u017aniarki pracuj\u0105ce w kuchniach, w magazynie og\u00f3lnym i w tzw. magazynie chlebowym. Oddawano swoje porcje chleba i porcje margaryny ale to stanowi\u0142o dopiero 40 bochenk\u00f3w chleba, reszt\u0119 nale\u017ca\u0142o wynie\u015b\u0107 z magazynu chlebowego. \u00a0Przygotowano 850 \u201eop\u0142atk\u00f3w\u201d, jeden op\u0142atek to by\u0142y dwie pajdki chleba zlepione cienk\u0105 warstw\u0105 margaryny, kt\u00f3re o zmroku, w ukryciu roznoszono w Wigilijny wiecz\u00f3r.<\/p>\n
Wigili\u0119 zorganizowano r\u00f3wnie\u017c w podobozie w Neubrandenburgu dzi\u0119ki odwadze blokowej Marysi Czapli. Na t\u0105 Wigili\u0119 zaproszono delegacje Rosjanek i Ukrainek. By\u0142y wyst\u0119py recytatorskie artystki dramatycznej Hanki Przysieckiej.<\/p>\n
W 1944 r. zorganizowano gwiazdk\u0119 dla 100 polskich dzieci w wieku od 2 do 18 lat na bloku 20. Dzieci \u0107wiczy\u0142y jase\u0142ka, izba na tym bloku by\u0142a udekorowana choink\u0105 i ga\u0142\u0105zkami \u015bwierka, przyniesionymi przez dzieci pracuj\u0105ce poza obozem. Dzieci dosta\u0142y paczuszki (przygotowano 95 torebek) ze s\u0142odyczami, r\u0119kawiczkami, skarpetami z we\u0142ny, kt\u00f3r\u0105 wi\u0119\u017aniarki wynosi\u0142y potajemnie z warsztat\u00f3w i r\u00f3wnie\u017c po kryjomu, w wolnych od ci\u0119\u017ckiej pracy chwilach, robi\u0142y na drutach te podarunki. Joanna Szyd\u0142owska by\u0142a przebrana za Miko\u0142aja, a Zofia Rysi\u00f3wna deklamowa\u0142a wiersze.<\/p>\n
Szczeg\u00f3lnie wzruszaj\u0105ca jest relacja z przygotowania Wigilii, choinki, dla \u201ekr\u00f3lik\u00f3w\u201d i innych chorych le\u017c\u0105cych w obozowym rewirze przez harcerki dru\u017cyny \u201eMury\u201d.\u00a0 Wiecz\u00f3r wigilijny, \u015bnieg pokrywa\u0142 ulic\u0119 lagrow\u0105, grupa harcerek nios\u0142a choink\u0119 ze \u015bwiate\u0142kami i drobne upominki dla chorych. By\u0142y to skarpety robione przez \u201epo\u0144czoszarki\u201d. W ci\u0105gu obozowych miesi\u0119cy gromadzone i ukrywane pod siennikami. Nios\u0142y te\u017c dodatkowe porcje jedzenia zdobytego przez kucharki. Kiedy podesz\u0142y pod rewir, w oknach ukaza\u0142y si\u0119 g\u0142owy chorych wi\u0119\u017aniarek, kt\u00f3re na widok o\u015bwietlonej choinki my\u015bla\u0142y, \u017ce majacz\u0105. Sprawi\u0142o im to wielk\u0105 rado\u015b\u0107, ale r\u00f3wnocze\u015bnie wr\u00f3ci\u0142a t\u0119sknota do rodzinnych dom\u00f3w i \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia w Polsce. Chore zacz\u0119\u0142y cicho \u015bpiewa\u0107: Lulaj\u017ce Jezuniu, lulaj\u017ce, lulaj\u2026Potem kiedy harcerki odchodzi\u0142y wida\u0107 by\u0142o jak \u0142zy p\u0142yn\u0119\u0142y po policzkach chorych, bo wiedzia\u0142y, \u017ce teraz na polskich blokach wi\u0119\u017aniarki organizuj\u0105 Wigili\u0119, \u201eudawan\u0105 Wigili\u0119\u201d \u2013 \u00a0bia\u0142e kawa\u0142ki p\u0142\u00f3tna zamiast obrus\u00f3w, \u201erazowe torty\u201d, czasem op\u0142atek w jaki\u015b spos\u00f3b przemycony, ga\u0142\u0105zka \u015bwierka, \u015bpiew kol\u0119d i snu\u0142y si\u0119 wspomnienia, bo te pie\u015bni kol\u0119d wi\u0105za\u0142y si\u0119 z ich najbli\u017cszymi rozsianymi po \u015bwiecie.<\/p>\n
A tam jest du\u017co, du\u017co \u015bniegu,
\n<\/em>Na placach sprzedaj\u0105 choinki
\n<\/em>I kto\u015b nierozumnie czeka,
\n<\/em>\u017be w\u0142a\u015bnie dzisiaj powr\u00f3c\u0105 dziewczynki
\n<\/em>I b\u0119d\u0105 ju\u017c wszyscy, wszyscy swoi,
\n<\/em>Tatu\u015b i my, i Kasia.
\n<\/em>A \u015bnieg za oknem cichutko pada.
\n<\/em>Z drogi znikn\u0119\u0142y ju\u017c ostatnie \u015blady drobnych st\u00f3p.
\n<\/em>W bia\u0142ej zamieci czasu zosta\u0142o wszystko,
\n<\/em>Ale wieczorny nasz pod drzewkiem B\u00f3g,
\n<\/em>Wierzymy, \u017ce B\u00f3g jest blisko<\/em><\/p>\n\u201eSnieg\u201d Gra\u017cyna Chrostowska<\/p>\n
\u00a0<\/em><\/p>\nKopia drzeworytu \u201eBo\u017ce Narodzenie\u201d Marii Hiszpa\u0144skiej-Neumann \u00a0ze zbior\u00f3w rodziny Neumann\u00f3w, udost\u0119pniona przez Micha\u0142a Neumanna<\/p>\n
Tekst: El\u017cbieta Kuta
\nNa podstawie opracowa\u0144:<\/p>\n
Wanda Kiedrzy\u0144ska \u201eRavensbr\u00fcck\u201d , Ksi\u0105\u017cka i Wiedza, 1965
\nUrszula Wi\u0144ska \u201eZwyci\u0119\u017cy\u0142y Warto\u015bci, Marpress, Gda\u0144sk, II wydanie, 2006<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pos\u0142uchajmy wspomnie\u0144 Pani Doktor Wandy P\u00f3\u0142tawskiej, wi\u0119\u017aniarki KL Ravensbr\u00fcck: https:\/\/www.radiokrakow.pl\/audycje\/wieczorny-gosc\/noc-wigilijna\/ Wys\u0142uchajmy s\u0142uchowiska opartego na \u201eNocy Wigilijnej\u201d Zofii Poci\u0142owskiej, wi\u0119\u017aniarki KL Ravensbr\u00fcck, w re\u017cyserii Andrzeja Roga: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=72PaDl-5N1E A kiedy nadchodzi czas Bo\u017cego Narodzenia i Wigilijny Wiecz\u00f3r zostawiamy puste miejsce przy stole i wspominamy naszych Bliskich, minione Bo\u017ce Narodzenia, roz\u015bwietlone choinki\u00a0 w naszych rodzinnych domach. Wspominamy te\u017c … <\/p>\n
Czytaj dalej \u201eBo\u017ce Narodzenia, Wigilie, Choinki, Prezenty, Kol\u0119dy \u2013 wspominamy\u2026\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2344,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-2343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2343"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2346,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343\/revisions\/2346"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}