\u00a0<\/strong>Aresztowanie, KL <\/strong>Ravensbr\u00fcck<\/strong><\/p>\n \u201e\u2026..Powstanie mia\u0142o miejsce tam, gdzie mieszkali\u015bmy. Niemcy przyjechali do nas z Ukrai\u0144cami\u2026.. Potem musieli\u015bmy i\u015b\u0107 dzie\u0144 i noc. Pierwsz\u0105 noc sp\u0119dzili\u015bmy na lotnisku. Tam te\u017c rozdzielano m\u0119\u017cczyzn i kobiety. Poniewa\u017c p\u0142aka\u0142am, pozwolono nam zosta\u0107 z ojcem. To by\u0142o najgorsze, bo m\u0119\u017cczyzn wys\u0142ano do obozu koncentracyjnego. Przez cztery dni jechali\u015bmy bydl\u0119cym wozem do Oranienburga pod Berlinem. Tam m\u0119\u017cczy\u017ani musieli wysi\u0105\u015b\u0107\u2026 my pojechali\u015bmy do obozu koncentracyjnego Ravensbr\u00fcck. Musieli\u015bmy odda\u0107 wszystko\u2026.<\/em>Pierwsz\u0105 noc sp\u0119dzili\u015bmy na dworze na workach ze s\u0142omy pod plandek\u0105. Nast\u0119pnego ranka otrzyma\u0142am numer 63745 i czerwony tr\u00f3jk\u0105t z liter\u0105 \u201eP”. Czerwony tr\u00f3jk\u0105t oznacza\u0142 \u201ewi\u0119zie\u0144 polityczny”, a \u201eP” – \u201ePolak\u201d. Odt\u0105d nie mia\u0142am ju\u017c nazwiska, ale by\u0142am tylko numerem. \u2026. obci\u0119to nam wszystkie w\u0142osy. \u2026by\u0142a tylko jedna sukienka i jedna koszula. Ubrania by\u0142y cywilne. Przyszyto na nich niebieskie paski, poniewa\u017c brakowa\u0142o w\u00f3wczas rzeczywistego ubrania wi\u0119\u017ani\u00f3w. Poniewa\u017c nie by\u0142o te\u017c drewnianych chodak\u00f3w, mogli\u015bmy zatrzyma\u0107 w\u0142asne buty. Barak by\u0142 bardzo pe\u0142ny. Na pryczy le\u017ca\u0142y cztery kobiety, a w baraku trzy \u0142\u00f3\u017cka pi\u0119trowe.<\/em>\u201d\u00a0Z KL Ravensbr\u00fcck do podobozu w Neubrandenburgu<\/strong>\u201e\u2026By\u0142am tylko trzy tygodnie w Ravensbr\u00fcck, a potem przyjecha\u0142am do Neubrandenburga. Tutaj musieli\u015bmy pracowa\u0107 w fabryce, poniewa\u017c Niemcy byli teraz wszyscy na froncie. Pracowali\u015bmy codziennie od 6:00 do 18:00. Typowa codzienna rutyna wygl\u0105da\u0142a tak: wstawanie o czwartej rano, szybki apel, pi\u0119\u0107 kobiet w rz\u0119dzie i liczenie. Nast\u0119pnie maszeruj do fabryki przez p\u00f3\u0142 godziny ze stra\u017cniczk\u0105 i \u017co\u0142nierzem z broni\u0105 i psem. Sz\u00f3sta pocz\u0105tek pracy. Mia\u0142y\u015bmy tylko misk\u0119 i \u0142y\u017ck\u0119. W fabryce dostawa\u0142y\u015bmy p\u00f3\u0142 litra zupy na dwana\u015bcie godzin\u2026\u201d<\/em>\u201e\u2026Najgorsze by\u0142o to, \u017ce nie mia\u0142y\u015bmy okazji si\u0119 umy\u0107. Wi\u0119c by\u0142y\u015bmy bardzo brudne, nie by\u0142o myd\u0142a. Ubrania by\u0142y pe\u0142ne wszy\u2026\u015awiat\u0142o zgas\u0142o wcze\u015bnie, w baraku nie by\u0142o krzes\u0142a, by\u0142a tylko przestrze\u0144 mi\u0119dzy \u0142\u00f3\u017ckami\u2026.. Kiedy mia\u0142y\u015bmy troch\u0119 czasu, modli\u0142y\u015bmy si\u0119 lub \u015bpiewa\u0142y\u015bmy.<\/em>\u00a0<\/em>Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 koniec wojny, jeszcze praca w Berlinie<\/strong>\u201e\u2026Gdy wojna dobieg\u0142a ko\u0144ca, przyjechali\u015bmy do Berlina jako robotnicy przymusowi i mogli\u015bmy sami i\u015b\u0107 do pracy\u2026 Droga by\u0142a bardzo d\u0142uga, trzeba by\u0142o i\u015b\u0107 pieszo, ale te\u017c jecha\u0107 tramwajem i metrem. Nie dostali\u015bmy tam jedzenia. Dostali\u015bmy p\u00f3\u0142 kawa\u0142ka chleba na ca\u0142y tydzie\u0144. By\u0142am tak g\u0142odna, \u017ce zjad\u0142am wszystko w dwa dni. Po powrocie z fabryki pierwszy posi\u0142ek by\u0142 o \u00f3smej wieczorem, co by\u0142o jeszcze gorsze ni\u017c w obozie koncentracyjnym. Pracowali\u015bmy w fabryce zbrojeniowej do budowy samolot\u00f3w. Musia\u0142am w\u0142o\u017cy\u0107 ma\u0142e \u015brubki do pude\u0142ka, a nast\u0119pnie ca\u0142\u0105 ram\u0119 wstawia\u0142am do k\u0105pieli kwasowej. Musia\u0142am w\u0142o\u017cy\u0107 palce w kwas, paznokcie bardzo mnie bola\u0142y, wszystko by\u0142o obola\u0142e i owrzodzone i to by\u0142o bardzo, bardzo bolesne. \u2026 zabanda\u017cowa\u0142am palce ma\u0142ymi szmatami\u2026 dosta\u0142am wrzod\u00f3w na plecach. Je\u015bli by\u0142a\u015b chora, musia\u0142a\u015b zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do ambulatorium. Ale nigdy stamt\u0105d nie wr\u00f3ci\u0142a\u015b. Chorzy ludzie byli rzeczami niepotrzebnymi, zbytecznymi. Chcia\u0142am tego unikn\u0105\u0107\u2026\u201d<\/em>\u00a0<\/em>Wyzwolenie<\/strong>\u201e\u202626 kwietnia 1945 roku zostali\u015bmy wyzwoleni przez Rosjan w Berlinie. Przyszed\u0142 \u017co\u0142nierz i powiedzia\u0142, \u017ce wojna si\u0119 sko\u0144czy\u0142a i mo\u017cemy wr\u00f3ci\u0107 do domu. Stra\u017cnik\u00f3w ju\u017c nie by\u0142o. D\u0142ugo szli\u015bmy pieszo: 143 km do K\u00fcstrin, a potem poci\u0105giem przez Pozna\u0144 do Warszawy\u2026\u201d<\/em>\u00a0<\/em>W powojennej Warszawie<\/strong>\u201e\u2026W Warszawie natkn\u0119\u0142am si\u0119 na obcych. Kobieta powiedzia\u0142a: mo\u017cesz zosta\u0107, dop\u00f3ki nie znajdziesz ponownie swojej rodziny. Nasz dom zosta\u0142 spalony. Nie zna\u0142am nikogo, kto wiedzia\u0142by cokolwiek o mojej rodzinie. Po trzech dniach spotka\u0142am ciotk\u0119 na ulicy, mieszka\u0142a w piwnicy i by\u0142am z ni\u0105 przez dwa tygodnie. Po tym, jak sprzedali\u015bmy wszystko, co mia\u0142a, powiedzia\u0142a: \u200b\u200bnie mog\u0119 ci\u0119 ju\u017c karmi\u0107. Musisz znale\u017a\u0107 kogo\u015b, kto ci\u0119 nakarmi. Nie wiedzia\u0142am, co z reszt\u0105 rodziny\u2026S\u0142ysza\u0142am\u2026 \u017ce m\u00f3j brat wr\u00f3ci\u0142 z Niemiec. By\u0142 ode mnie starszy, by\u0142 lekarzem i pracowa\u0142 przymusowo w firmie Kruppa w Essen. Tam by\u0142o troch\u0119 lepiej\u2026\u201d<\/em>\u00a0<\/strong>Spotkanie z siostr\u0105 i nauka krawiectwa<\/strong>\u201e\u2026Szukali\u015bmy piwnicy i mieszkali\u015bmy w niej\u2026odnalaz\u0142am swoj\u0105 siostr\u0119, kt\u00f3ra jest o 22 lata starsza (pochodzi z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa). Przed atakiem Niemc\u00f3w sko\u0144czy\u0142am 7 klas\u0119. A teraz musia\u0142am nauczy\u0107 si\u0119 zawodu. By\u0142am z siostr\u0105 i pomaga\u0142am w \u2026pracach domowych, a wieczorem pozwolono mi haftowa\u0107. To by\u0142o naprawd\u0119 mi\u0142e. Moja siostra by\u0142a krawcow\u0105, nauczy\u0142a mnie tego zawodu. Zarobi\u0142am na tym pieni\u0105dze, a potem kupi\u0142am fajny materia\u0142\u2026 uszy\u0142am z niego swoj\u0105 pierwsz\u0105 sukienk\u0119. Potem sko\u0144czy\u0142am si\u0119 uczy\u0107 i mia\u0142am dobrych klient\u00f3w.<\/em>\u00a0<\/em>Spotkanie przysz\u0142ego m\u0119\u017ca Zygmunta<\/strong>\u201e..P\u00f3\u017aniej spotka\u0142am m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119\u2026.chcieli\u015bmy si\u0119 pobra\u0107, ale nie mieli\u015bmy mieszkania. Mieszka\u0142 w parku na terenie dawnego getta. Powstawa\u0142y tam budynki z mieszkaniami pa\u0144stwowymi. Z Zygmuntem sz\u0142am na plac budowy w nadziei, \u017ce dostaniemy w\u0142asne mieszkanie. W ko\u0144cu dostali\u015bmy jednopokojowe mieszkanie z kuchni\u0105, w kt\u00f3rym mieszka\u0142a r\u00f3wnie\u017c jego mama. By\u0142a dobr\u0105 te\u015bciow\u0105, a ja by\u0142am jak jej c\u00f3rka. Dopiero na kr\u00f3tko przed \u015blubem dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce jak mia\u0142 10 lat by\u0142 z matk\u0105 w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. By\u0142 z m\u0119\u017cczyznami w obozie, a ona w obozie dla kobiet. Potem du\u017co o tym rozmawiali\u015bmy. Dzi\u015b mam c\u00f3rk\u0119 i dwoje wnucz\u0105t. C\u00f3rka jest malark\u0105 i odnawia stare obrazy. (…) „<\/em>\u00a0<\/em>Rozmowy o wojennych prze\u017cyciach<\/strong>\u201e\u2026Nie mogli\u015bmy rozmawia\u0107 z nieznajomymi, nie mieli\u015bmy na to si\u0142y. To sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe dopiero po latach\u2026<\/em>\u201d<\/p>\n Jako \u015awiadek Pani Hanna Walczuk uczestniczy\u0142a w rozmowach z uczniami w Polsce i w Niemczech, daj\u0105c \u015bwiadectwo.<\/p>\n Przytoczone fragmenty wspomnie\u0144 Pani Hanny Walczuk pochodz\u0105 z \u00a0rozmowy w j\u0119zyku niemieckim z uczniami w Starkenburg-Gymnasium Heppenheim 1 wrze\u015bnia 2010 r.:<\/p>\n https:\/\/bistummainz.de\/gesellschaft\/aktuell\/nachrichten\/nachricht\/Hanna-Walczuk-00001\/<\/a><\/p>\n Post scriptum<\/em><\/p>\n Pani Hanna Walczuk, doczeka\u0142a chwili kiedy mogi\u0142a na cmentarzu w Neubrandenburgu, gdzie spoczywa\u0142y Jej zmar\u0142e lub zamordowane obozowe kole\u017canki, przesta\u0142a by\u0107 bezimienna. Odzyska\u0142y to\u017csamo\u015b\u0107. Dzi\u0119ki staraniom Arkadiusza Szlachetki, prawnuka by\u0142ej wi\u0119\u017aniarki Marii Ratajczak, 8 marca 2008 r. odby\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci w Neubrandenburgu, w czasie kt\u00f3rych nast\u0105pi\u0142o ods\u0142oni\u0119cie tablicy z nazwiskami Wi\u0119\u017aniarek r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, kt\u00f3re zmar\u0142y w latach 1944-1945 w podobozie obozu Ravensbr\u00fcck znajduj\u0105cym si\u0119 w Neubrandenburgu. W\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142y 43 Polki. \u015awiadectwo Pani Hanny Walczuk przyczyni\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do powstania wystawy \u201eDzielne Kobiety z Neubrandenburga\u201d, kt\u00f3rej wernisa\u017ce odby\u0142y si\u0119 w wielu miastach Polski. \u201eEcho ich g\u0142os\u00f3w nie zamilknie\u201d<\/p>\n Pogrzeb \u015bp. Hanny Walczuk odb\u0119dzie si\u0119 w pi\u0105tek 29 stycznia 2021 r. o godzinie 13:00 w ko\u015bciele pod wezwaniem \u00a0Grzegorza Wielkiego, ul Wolska 180 w Warszawie.<\/p>\n Nie mog\u0105c uczestniczy\u0107 w pogrzebie, zapewniamy o naszej modlitwie w intencji zmar\u0142ej.<\/p>\n Rodzinie Zmar\u0142ej sk\u0142adamy z g\u0142\u0119bi serca p\u0142yn\u0105ce kondolencje.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/R\u00f3\u017ca-Ravensbruck.jpg\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"