{"id":2745,"date":"2021-09-19T21:03:54","date_gmt":"2021-09-19T19:03:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/?p=2745"},"modified":"2021-09-19T23:15:42","modified_gmt":"2021-09-19T21:15:42","slug":"grazyna-chrostowska-gdyby-zyla-obchodzilibysmy-20-wrzesnia-2021-r-jej-100-urodziny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/2021\/09\/19\/grazyna-chrostowska-gdyby-zyla-obchodzilibysmy-20-wrzesnia-2021-r-jej-100-urodziny\/","title":{"rendered":"GRA\u017bYNA CHROSTOWSKA GDYBY \u017bY\u0141A OBCHODZILIBY\u015aMY 20 WRZE\u015aNIA 2021 R. JEJ 100. URODZINY"},"content":{"rendered":"

Ale Jej m\u0142ode \u017cycie zosta\u0142o przerwane strza\u0142em z karabinu przez niemieckich oprawc\u00f3w w niemieckim, obozie koncentracyjnym dla kobiet w Ravensbr\u00fcck.<\/p>\n

Urodzi\u0142a si\u0119 20 wrze\u015bnia 1921 w Lublinie w rodzinie o tradycjach szlacheckich i patriotycznych. Od najm\u0142odszych lat interesowa\u0142a si\u0119 literatur\u0105, pisa\u0142a wiersze, fraszki, pracowa\u0142a nad powie\u015bci\u0105. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej Jej ojciec wraz z Gra\u017cyn\u0105 i Jej m\u0142odsz\u0105 siostr\u0105 Apoloni\u0105 (Pol\u0105) podj\u0119li dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Pola zosta\u0142a aresztowana pierwsza, 8 maja 1941 r. Gra\u017cyna wraz z ojcem, w czasie odwiedzin Poli \u00a0w wi\u0119zieniu gestapo Pod Zegarem w Lublinie. Ojciec zosta\u0142 wywieziony do O\u015bwi\u0119cimia, gdzie zgin\u0105\u0142 w 1942 r. Pola i Gra\u017cyna po kilkumiesi\u0119cznym \u015bledztwie w wi\u0119zieniu w Lublinie, 23 wrze\u015bnia 1941 roku, zosta\u0142y wywiezione do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbr\u00fcck (nr obozowy Gra\u017cyny 7714). Zgin\u0119\u0142y w grupie czternastu kobiet i dziewcz\u0105t, w egzekucji wi\u0119\u017aniarek transportu lubelskiego, 18 kwietnia 1942 r. W obozie pisa\u0142a wiersze. Cz\u0119\u015b\u0107 Jej wierszy ocala\u0142o tylko dzi\u0119ki temu, \u017ce wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniarki Gra\u017cyny w KL Ravensbr\u00fcck uczy\u0142y si\u0119 ich na pami\u0119\u0107. W 2017 r., w 75. rocznic\u0119 \u015bmierci Gra\u017cyny Chrostowskiej w KL Ravensbr\u00fcck, zosta\u0142 wydany zbi\u00f3r jej wierszy \u201eGra\u017cyna Chrostowska. Wiersze\u201d w opracowaniu Barbary Oratowskiej i Jaros\u0142awa Cymermana przez\u00a0 Muzeum Narodowe w Lublinie.<\/p>\n

https:\/\/tesinblog.files.wordpress.com\/2017\/09\/poezja-wyrwana-z-piekla-plus-minus-rp-09-2017.pdf<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/2019\/04\/06\/grazyna-chrostowska-wiersze\/<\/a><\/p>\n

W 2018 roku powsta\u0142 fabularyzowany film dokumentalny o Gra\u017cynie Chrostowskiej pod tytu\u0142em \u201eZa krat\u0105 s\u0105 zielone drzewa\u201d w re\u017cyserii Magdaleny i Rafa\u0142a Ko\u0142odziejczyk\u00f3w.<\/p>\n

Mogi\u0142a rozstrzelanych Polek znajduje si\u0119 na cmentarzu w F\u00fcrstenbergu, miasteczku le\u017c\u0105cym nieopodal by\u0142ego obozu. Gdzie znajduj\u0105 si\u0119 prochy Gra\u017cyny Chrostowskiej? Do dzisiaj nie odnaleziono na cmentarzu w F\u00fcrstenbergu miejsca Jej poch\u00f3wku. W 100. rocznic\u0119 urodzin, Pawe\u0142 Wo\u017aniak z Berlina wraz z rodzin\u0105, stra\u017cnicy pami\u0119ci o wi\u0119\u017aniarkach KL Ravensbr\u00fcck na ziemi niemieckiej, pami\u0119tali \u2013 s\u0142oneczniki przywi\u0105zali bia\u0142o-czerwonymi wst\u0105\u017ckami do drzew, kt\u00f3re pami\u0119taj\u0105 tamten dzie\u0144 1942 r., z\u0142o\u017cyli kwiaty na mogile rozstrzelanych Polek gdzie niedawno postawiono okaza\u0142y pomnik, na murze obozowym przy miejscu pami\u0119ci Polek – zap\u0142on\u0119\u0142y znicze. Pami\u0119\u0107 drzew jest trwa\u0142a, a s\u0142oneczniki b\u0119dzie targa\u0142 wiatr jak w jednym z wierszy Gra\u017cyny \u201eGdzie\u015b zab\u0142\u0105kany\u201d napisanym w KL Ravensbr\u00fcck, X 1941:<\/p>\n

\u2026\u2026A tu, za oknem, s\u0142onecznik na deszczu moknie,
\nW jesiennej moknie szarudze
\nWiatrem szyby t\u0142ucze.
\nChwieje si\u0119, szumi zrozpaczony\u2026…<\/em><\/p>\n

Ostatni wiersz Gra\u017cyna napisa\u0142a tego samego dnia, w kt\u00f3rym zosta\u0142a rozstrzelana, mia\u0142a przeczucie tego co si\u0119 stanie: \u00a0<\/em><\/p>\n

\u201eNiepok\u00f3j\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

Dzie\u0144 ten taki w\u0142a\u015bnie jak \u201eNiepok\u00f3j\u201d Szopena.<\/em><\/span>
\nPtaki nisko ko\u0142uj\u0105 nad ziemi\u0105. Niespokojne.<\/em><\/span>
\nSp\u0142oszone z gniazd swych. Nads\u0142uchuj\u0105…<\/em><\/span>
\nW przyrodzie cisza. Ciep\u0142o, jak przed burz\u0105.<\/em><\/span>
\nZ zachodu p\u0142yn\u0105 niskie, ciemne chmury.<\/em><\/span>
\nPrzewalaj\u0105 si\u0119 po niebie wiosenne wichury.<\/em><\/span>
\nPrzyczajony l\u0119k w sercu. T\u0119sknota, t\u0119sknota…<\/em><\/span>
\nChc\u0119 chodzi\u0107 po rozmok\u0142ych, po dalekich drogach,<\/em><\/span>
\nS\u0142ucha\u0107 szumu wichr\u00f3w, \u0142owi\u0107 oddech wiosny,<\/em><\/span>
\nCzu\u0107 najg\u0142\u0119biej, odnale\u017a\u0107 cisz\u0119 mi\u0142o\u015bci.<\/em><\/span>
\nId\u0119, nie znajduj\u0119, wci\u0105\u017c zmieniam i wracam.<\/em><\/span>
\nGdzie\u015b daleko zosta\u0142y cha\u0142upy wie\u015bniacze,<\/em><\/span>
\nChmury posz\u0142y na wsch\u00f3d,<\/em><\/span>
\nI na wschodniej stronie,<\/em><\/span>
\nStoj\u0105 drzewa samotne, ciemne, pochylone,<\/em><\/span>
\nW wichrze stoj\u0105 i w ciszy,<\/em><\/span><\/p>\n