{"id":5810,"date":"2026-01-28T19:09:13","date_gmt":"2026-01-28T18:09:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/?p=5810"},"modified":"2026-01-28T19:10:06","modified_gmt":"2026-01-28T18:10:06","slug":"refleksje-po-spektaklu-synchronizacja-w-birkenwald-opartym-na-dramacie-viktora-frankla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/2026\/01\/28\/refleksje-po-spektaklu-synchronizacja-w-birkenwald-opartym-na-dramacie-viktora-frankla\/","title":{"rendered":"Refleksje po spektaklu \u00a0\u201eSynchronizacja w Birkenwald\u201d\u00a0 opartym na dramacie Viktora Frankla"},"content":{"rendered":"\n

Zaproszenie do piek\u0142a i w labirynt w\u0142asnej duszy \u2013<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eSynchronizacja w Birkenwald\u201d-  spektakl w Muzeum Armii Krajowej<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Co rozumiemy pod poj\u0119ciem tak zwanej moralno\u015bci? \u015awiat buduj\u0105 s\u0142owa czy my\u015bli? Czy dobro i z\u0142o to poj\u0119cia absolutne? Czym jest poszukiwanie sensu \u017cycia? Dlaczego cierpimy? Debata trzech filozof\u00f3w na scenie – Sokratesa, Spinozy i Kanta \u2013 jest szermierk\u0105 my\u015bli wok\u00f3\u0142 tych temat\u00f3w. Szermierk\u0105, ale w zwolnionym tempie \u2013 daj\u0105c\u0105 widzowi przestrze\u0144 na w\u0142asn\u0105 odpowied\u017a. Jedne my\u015bli celuj\u0105 w serce ostrzem precyzji, inne nie pozwalaj\u0105 \u017cadnej idei prze\u015blizgn\u0105\u0107 si\u0119 bez weryfikacji, argument jest jak pchni\u0119cie, w\u0105tpliwo\u015b\u0107 – jak unik albo ci\u0119cie logiki. S\u0142owa filozof\u00f3w balansuj\u0105 w bezpiecznej strefie rozwa\u017ca\u0144, zdefiniowane poj\u0119cia s\u0105 teori\u0105. Tylko teori\u0105. Za moment zostan\u0105 wrzucone w piek\u0142o historii, a widz zostanie zaproszony do tego piek\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

– Poka\u017cemy Wam obraz piek\u0142a i poka\u017cemy, \u017ce mo\u017cna w nim zachowa\u0107 cz\u0142owiecze\u0144stwo \u2013<\/p>\n\n\n\n

zapowiada Sokrates.  <\/p>\n\n\n\n

Ale\u2026 czy postaci na scenie to filozofowie, czy to tylko uosobione ich idee?<\/p>\n\n\n\n

\u015apiew ptak\u00f3w i s\u0142owa my\u015blicieli zag\u0142usza gwizd p\u0119dz\u0105cej lokomotywy. Jej \u015bwiat\u0142a atakuj\u0105 oczy, wyrywaj\u0105 z ciemno\u015bci i zmuszaj\u0105 do zmierzenia si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 obozow\u0105, bowiem w tej samej sekundzie otwiera si\u0119 \u015bciana baraku. Na wprost naszych oczu jest trzypoziomowa prycza, zwisaj\u0105 z niej szarobure koce. Huk otwieranych przez kapo drzwi wpycha nas, brutalnie i bezwzgl\u0119dnie, w ten \u015bwiat. Zas\u0142ona iluzji zosta\u0142a zerwana \u2013 jeste\u015bmy w \u015bwiecie, kt\u00f3ry nie zna lito\u015bci. W \u015bwiecie, gdzie z\u0142o sta\u0142o si\u0119 norm\u0105, a cierpienie – codzienno\u015bci\u0105. W \u015bwiecie wrzasku kapo, kt\u00f3rego echo odbija si\u0119 od \u015bcian jak d\u017awi\u0119k beznadziei. G\u0142\u00f3d \u015bciska wn\u0119trze cia\u0142a, a zapach potu i strachu utrudnia oddychanie. Poni\u017cenie i bicie pulsuj\u0105 w mi\u0119\u015bniach, wbijaj\u0105 si\u0119 w sk\u00f3r\u0119 i w serce. Strach wciska si\u0119 do gard\u0142a. Ka\u017cda chwila jest napi\u0119ciem, kt\u00f3re przenika wszystkie zmys\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Przed nami wi\u0119\u017aniowie w pasiakach, za nami ciemno\u015b\u0107. Porz\u0105dek czasu i logiki za\u0142ama\u0142 si\u0119. Z nami, tu w obozie, s\u0105: Sokrates, Spinoza i Kant. \u015awiat idei i \u015bwiat historii na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na siebie. Teorie filozof\u00f3w zosta\u0142y zsynchronizowane z do\u015bwiadczeniem. To prawdziwy egzamin dla teorii. Tu zaczyna si\u0119 konfrontacja cz\u0142owieka z samym sob\u0105 i ze \u015bwiatem \u2013 czy mo\u017cna zachowa\u0107 godno\u015b\u0107 w sytuacji absolutnego zniewolenia? Po co \u017cyj\u0119? Czy \u017cycie ma sens, gdy wszystko zosta\u0142o odebrane? Co nadaje cz\u0142owiekowi godno\u015b\u0107 w \u015bwiecie bezprawia?<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119\u017aniowie s\u0105 g\u0142odni, s\u0105 zastraszeni, ale\u2026zdolni do dobra, solidarno\u015bci. To oni pokazuj\u0105 czym w praktyce jest sens \u017cycia. Jest on drobnym gestem \u2013 okazaniem pomocy wsp\u00f3\u0142towarzyszowi, wyborem postawy wobec przemocy, odmow\u0105 wewn\u0119trznego upodlenia. Sens jest odpowiedzi\u0105 na konkretne wyzwanie, na ka\u017cd\u0105 chwil\u0119 \u017cycia. Wolno\u015b\u0107 to kontrola nad samym sob\u0105. Godno\u015b\u0107? Wi\u0119\u017aniowie ucz\u0105, \u017ce cz\u0142owiek zachowuje godno\u015b\u0107, gdy wybiera dobro, mimo z\u0142a dooko\u0142a, gdy chroni innych, nawet p\u0142ac\u0105c najwy\u017csz\u0105 cen\u0119, gdy piel\u0119gnuje warto\u015bci rodzinne, gdy broni godno\u015bci w codziennych decyzjach.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat obozowy pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w ciemno\u015bci, a my zostali\u015bmy zawieszeni w czasie i przestrzeni mi\u0119dzy nim, a XXI wiekiem. Szukamy odpowiedzi w swoich sercach \u2013 czy umiemy odp\u0142aci\u0107 dobrem na z\u0142o? Czy w najtrudniejszych momentach \u017cycia to my sami decydujemy jak reagowa\u0107? Jak my\u015ble\u0107? Jak traktowa\u0107 innych? Jak odpowiadamy na wyzwania \u017cycia? Czego bronimy w codziennych wyborach? Co robimy, je\u017celi wszystko uk\u0142ada si\u0119 przeciwko nam?<\/p>\n\n\n\n

Wycieczk\u0119 introspektywn\u0105 w g\u0142\u0105b duszy przerwa\u0142a burza oklask\u00f3w, owacje na stoj\u0105co dla aktor\u00f3w i tw\u00f3rc\u00f3w spektaklu. Tego spektaklu si\u0119 nie ogl\u0105da. Ten spektakl si\u0119 prze\u017cywa. Na pytanie: – Czy poruszy\u0142 serce? Odpowiadam: – Nie, on rozerwa\u0142 serce i posk\u0142ada\u0142 je na nowo. Gratulacje dla Pani re\u017cyser \u2013 Agnieszki Mandat – za mistrzowskie poprowadzenie sztuki, kt\u00f3ra nie tylko wstrz\u0105sn\u0119\u0142a i porazi\u0142a uczucia, ale odcisn\u0119\u0142a si\u0119 w sercu pozostawiaj\u0105c trwa\u0142y \u015blad. Po przedstawieniu pojawi\u0142a si\u0119 w nas naturalna potrzeba rozmowy z aktorami, z pani\u0105 re\u017cyser. Wszyscy byli niezwykle otwarci na spotkanie z widzami. W kuluarach s\u0142ycha\u0107 by\u0142o podzi\u0119kowania dla artyst\u00f3w, informacje, \u017ce \u015blady obozowej historii obecne s\u0105 w rodzinnych narracjach i przekazywane kolejnym pokoleniom oraz refleksje, \u017ce sztuka dotyka temat\u00f3w wa\u017cnych nie tylko dla Polaka, ale dla ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Z teatru wyszli\u015bmy w noc, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 przed\u0142u\u017ceniem sztuki, bo ka\u017cdy sam, w labiryncie my\u015bli, szuka\u0142 swoich odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

PS<\/p>\n\n\n\n

Spinoza na pocz\u0105tku debaty g\u0142owi\u0142 si\u0119 jak przem\u00f3wi\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika. Pad\u0142a odpowied\u017a: – Przez sztuk\u0119 \u2013 i jak si\u0119 okaza\u0142o, to by\u0142 strza\u0142 w dziesi\u0105tk\u0119!<\/p>\n\n\n\n

Ewa Bugno<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n