Wspomnienia wojenne Karoliny Lanckoro\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Ob\u00f3z w Ravensb\u00fcck 9 stycznia 1943 roku, Dojechali\u015bmy na dworzec i tam pod eskort\u0105 policyjn\u0105 nas odprowadzono do wagon\u00f3w wi\u0119ziennych [\u2026.]. Po za\u0142adowaniu jecha\u0142y\u015bmy mo\u017ce 10 minut, po czym kazano zn\u00f3w wysiada\u0107 i ustawi\u0107 si\u0119 pi\u0105tkami. Sta\u0142y\u015bmy na bardzo du\u017cym placu czy dziedzi\u0144cu, otoczonymi niskimi drewnianymi barakami o barwie szarozielonej [\u2026]. Po placu kr\u0119ci\u0142y si\u0119 kobiety, ubrane tak samo jednolicie, jak jednolite by\u0142y budynki, kt\u00f3re widnia\u0142y z daleka. Kobiety mia\u0142y kurtki w pasy szare i granatowe, spod tych kurtek wychodzi\u0142y takie\u017c pasiaste suknie, na g\u0142owie mia\u0142y chusty br\u0105zowe, zawi\u0105zane pod brod\u0105 [\u2026]. Gdy si\u0119 zacz\u0119\u0142am przygl\u0105da\u0107 uwa\u017cniej, widzia\u0142am, \u017ce s\u0105 r\u00f3\u017cnice w ich stroju. Wszystkie wprawdzie mia\u0142y na piersiach po stronie lewej naszyty numer, ale nad numerem by\u0142 tr\u00f3jk\u0105t w coraz to innym kolorze [\u2026] najwi\u0119cej czerwonych [\u2026] widnia\u0142a du\u017ca czarna litera P. [\u2026] na tle brudnego \u015bniegu pokrywaj\u0105cego plac, robi\u0142o zaprzeczenie wszystkiemu, co kiedykolwiek by\u0142o pi\u0119kne.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
[\u2026] Nazwana przez wi\u0119\u017aniarki \u201ePani Karlo\u201d [\u2026] mia\u0142am czas na prac\u0119 nauczycielsk\u0105 [\u2026] uczennice przychodzi\u0142y pod blok wieczorem [\u2026] opowiada\u0142am dzieje Rzymu lub t\u0142umaczy\u0142am kultur\u0119 \u015bredniowieczn\u0105. Przede wszystkim za\u015b \u201ewyk\u0142ada\u0142am\u201d histori\u0119 renesansu dwa razy w tygodniu, u \u201ekr\u00f3lik\u00f3w\u201d. W dniu 5 kwietnia 1945 roku [\u2026] wysz\u0142am ostatnia i przekroczy\u0142am bram\u0119 Ravensb\u00fcck, id\u0105c w ty\u0142, z r\u0119kami wyci\u0105gni\u0119tymi ku obozowi [\u2026] na zakr\u0119cie odwr\u00f3ci\u0142am si\u0119 jeszcze i widzia\u0142am po raz ostatni w porannym wiosennym s\u0142o\u0144cu grup\u0119 moich si\u00f3str.<\/p>\n\n\n\n
Pobyt Karoliny Lanckoro\u0144skiej \u201ePani Karlo\u201d w KL Ravensbr\u0171ck numer obozowy (16076) od 9 stycznia 1943 r. do 5 kwietnia 1945 r.<\/p>\n\n\n\n
Karolina Lanckoro\u0144ska by\u0142a kontynuatork\u0105 edukacyjnych inklinacji swego Ojca Karola Lanckoro\u0144skiego. Dzieli\u0142a z ojcem nie tylko sztuk\u0119 w\u0142osk\u0105, lecz tak\u017ce trosk\u0119 o losy ojczyzny. Zrealizowa\u0142a jego niewyra\u017con\u0105 wol\u0119, przekazuj\u0105c polskim muzeom historycznie najwa\u017cniejsz\u0105, najcenniejsz\u0105 i najciekawsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rodzinnej kolekcji, realizuj\u0105c plan o nazwie \u201eNemezis\u201d \u2013 bogini zemsty mia\u0142a sta\u0107 na stra\u017cy spe\u0142niaj\u0105cego si\u0119 przeznaczenia, dziej\u00f3w konieczno\u015bci. Karolina Lanckoro\u0144ska obraz\u00f3w w salach renesansowego zamku na Wawelu osobi\u015bcie nie zobaczy\u0142a, ze wzgl\u0119du na podesz\u0142y wiek nie zdecydowa\u0142a si\u0119 na podr\u00f3\u017c do Polski. Wci\u0105\u017c jednak \u017cywo interesowa\u0142a si\u0119 ich losem \u015bledz\u0105c z Rzymu to, co dzia\u0142o si\u0119 na Wawelu. Na pytanie o szczodro\u015b\u0107 wobec polskich muze\u00f3w odpowiedzia\u0142a, \u017ce pow\u00f3d ma jeden: \u201ewszystko co moje, jest polskie\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Karolina Lanckoro\u0144ska prze\u017cy\u0142a 104 lata. Zmar\u0142a 25 sierpnia 2002 roku w Rzymie. Jej gr\u00f3b znajduje si\u0119 na cmentarzu Campo Verano w Rzymie, kwatera cudzoziemska nr 38. Na skromnej p\u0142ycie nagrobnej z garstk\u0105 ziemi polskiej, wyryto napis \u201eGentis suae Polonae ultima\u201d –<\/em> ostatnia ze swojego polskiego rodu.<\/p>\n\n\n\n Zamek Kr\u00f3lewski na Waweli od lat prezentuje s\u0142ynne dzie\u0142a ze zbior\u00f3w kolekcji Karola Lanckoro\u0144skiego. Ze wzgl\u0119du na popularno\u015b\u0107, cykl ten zosta\u0142 podzielony na wyj\u0105tkowe czasowe wydarzenia<\/p>\n\n\n\n Trwaj\u0105ca ods\u0142ona tego cyklu to wystawa czasowa \u201eArcydzie\u0142a z kolekcji Lanckoro\u0144skich. Opowie\u015b\u0107 o antyku\u201d<\/strong>. Wcze\u015bniej, jesieni\u0105 i zim\u0105 2024 roku, mia\u0142a miejsce \u201eOds\u0142ona druga\u201d, podczas kt\u00f3rej pokazywano obrazy w\u0142oskie wypo\u017cyczone z muze\u00f3w ameryka\u0144skich i europejskich. Z kolei sta\u0142a, prezentowana na co dzie\u0144 cz\u0119\u015b\u0107 kolekcji znajduje si\u0119 na pierwszym pi\u0119trze zamku.<\/p>\n\n\n\n Dar Karoliny Lanckoro\u0144skiej oraz Fundacji Lanckoro\u0144skich z 2000 roku stanowi\u0105cy fragment dawnej kolekcji Hrabiego sta\u0142 si\u0119 punktem wyj\u015bcia wystawy \u201eArcydzie\u0142a z kolekcji Lanckoro\u0144skich, ods\u0142ona trzecia Opowie\u015bci o antyku.<\/p>\n\n\n\n Antyk jest bli\u017cej ni\u017c my\u015blisz, \u2026 <\/strong>naczynia u\u017cywane podczas uczt: kantaros \u2013 puchar zwi\u0105zany z kultem dionizyjskim, kyliks \u2013 p\u0142aska czara do wina, amfora \u2013 naczynie s\u0142u\u017c\u0105ce do przechowywania i transportu p\u0142yn\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W \u015br\u00f3d eksponat\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c portretowa g\u0142owa m\u0119\u017cczyzny z dynastii julijsko -klaudyjskiej, wyj\u0105tkowe obiekty rzemios\u0142a artystycznego, \u201eLeda z \u0142ab\u0119dziem\u201d pochodzenie Grecja, ok I w p.n.e. (w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna). Afrodyta Anadyomene wykonana przed 1881 lub 1908, miejsce nieznane, w\u0142asno\u015b\u0107 Muzeum UJ w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n Nowoczesna aran\u017cacja wystawy autorstwa Bartosza Haducha inspirowana jest zasadami antycznej kompozycji i klasycznej geometrii. Zastosowano naturalne materia\u0142y tworz\u0105c przestrze\u0144, w niecodziennej aran\u017cacji wn\u0119trza, jakiego nikt nie spodziewa si\u0119 na Zamku Kr\u00f3lewskim na Wawelu, gdzie ka\u017cdego dnia, sztuka i wn\u0119trza kr\u00f3lewskie zachwycaj\u0105 swoim pi\u0119knem.<\/p>\n\n\n\n Opracowanie: Urszula Filipowicz<\/p>\n\n\n\n Zdj\u0119cia: Urszula Filipowicz i El\u017cbieta Kuta<\/p>\n\n\n\n