{"id":6305,"date":"2026-09-04T21:49:38","date_gmt":"2026-09-04T19:49:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/?p=6305"},"modified":"2026-09-04T21:51:43","modified_gmt":"2026-09-04T19:51:43","slug":"szanowna-pani-ambra-laurenzi-prezydent-miedzynarodowego-komitetu-ravensbruck","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/2026\/09\/04\/szanowna-pani-ambra-laurenzi-prezydent-miedzynarodowego-komitetu-ravensbruck\/","title":{"rendered":"Szanowna Pani Ambra Laurenzi Prezydent Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Ravensbr\u00fcck"},"content":{"rendered":"\n

Szanowna Pani
Ambra Laurenzi
Prezydent Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Ravensbr\u00fcck
Comit\u00e9 International de Ravensbr\u00fcck
10 rue Leroux, 75016 PARIS France
Krak\u00f3w, dnia 30.08.2026<\/p>\n\n\n\n

Dotyczy: godnego upami\u0119tnienia wi\u0119\u017aniarek KL Ravensbr\u0171ck<\/p>\n\n\n\n

Szanowna Pani Prezydent!<\/p>\n\n\n\n

Jako prezes og\u00f3lnopolskiego Stowarzyszenie Rodzina Wi\u0119\u017aniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbr\u00fcck uprzejmie prosz\u0119 o przedstawienie na posiedzeniu Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Ravensbr\u00fcck w 2026 roku i podj\u0119cie dyskusji nad spraw\u0105 godnego upami\u0119tnienia wi\u0119\u017aniarek tego obozu.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

W czasie uroczysto\u015bci 81. rocznicy oswobodzenia obozu w maju 2026 r. mieli\u015bmy okazj\u0119 w tej sprawie rozmawia\u0107 z pani\u0105 Prezydent w obecno\u015bci dr Andrea Genest, Dyrektorki Memorial Ravensbr\u0171ck. Podczas tego wieczornego spotkania 2 maja 2026 r. przekazali\u015bmy opracowanie Paw\u0142a Wo\u017aniaka pt.: \u201eGroby wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Ravensbr\u00fcck po up\u0142ywie 80 lat od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej – wst\u0119pne materia\u0142y do dyskusji\u201d, kt\u00f3re dotyczy problemu godnego upami\u0119tnienia wi\u0119\u017aniarek, kt\u00f3rych prochy s\u0105 rozrzucone w r\u00f3\u017cnych miejscach tego obozu i podoboz\u00f3w (za\u0142. nr 1 opracowanie Paw\u0142a Wo\u017aniaka).<\/p>\n\n\n\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce w czasie posiedzenia MKR obecni b\u0119d\u0105 przedstawiciele r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, z kt\u00f3rych kobiety by\u0142y wywiezione w latach 1939-1945 do KL Ravensbr\u0171ck, podj\u0119cie takiej dyskusji jest jak najbardziej potrzebne, a nawet konieczne. W tej sprawie zwraca\u0142am si\u0119 ju\u017c do MKR w 2025 r., a dotyczy\u0142o to obszaru zielonego (trawnika) znajduj\u0105cego si\u0119 pomi\u0119dzy obozowym murem a brzegiem jeziora Schwedtsee, gdzie wed\u0142ug historycznych przekaz\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 prochy wi\u0119\u017aniarek, o tym te\u017c \u015bwiadczy tabliczka upami\u0119tniaj\u0105ca wi\u0119\u017aniarki zamieszczona w\u015br\u00f3d trawy, ledwo widoczna, a na murawie m\u0142odzi, odwiedzaj\u0105cy teren dawnego obozu, rozk\u0142adaj\u0105 koce jak na miejscu piknikowym.<\/p>\n\n\n\n

Do dyskusji proponujemy nast\u0119puj\u0105ce tematy:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Mogi\u0142a w Neubrandenburgu \u2013 do niedawna bezimienny gr\u00f3b wi\u0119\u017aniarek tego podobozu<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Zamordowane wi\u0119\u017aniarki KL Ravensbr\u00fcck zosta\u0142y wrzucone do do\u0142u wykopanego na polu, na wzg\u00f3rzu, poza terenem s\u0105siaduj\u0105cym z komunalnym cmentarzem, na kt\u00f3rym spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze niemieccy. W latach 70. XX w. na miejscu grob\u00f3w w\u0142adze miasta Neubrandenburg utworzy\u0142y miejsce pami\u0119ci – pomnik kobiety z dzieckiem i 15 granitowych krzy\u017cy. Nie by\u0142a znana to\u017csamo\u015b\u0107 i pochodzenie kobiet. W 2017 roku dr Harry Schultz w Archiwum w Lund odnalaz\u0142 r\u0119cznie spisan\u0105 przez Irene Pfitzner list\u0119 zmar\u0142ych wi\u0119\u017aniarek (43 Polski, 21 Francuzek, 6 Rosjanek, 5 Ukrainek, 3 Belgijki, 3 W\u0142oszki, 1 Holenderka, 1 Niemka).<\/p>\n\n\n\n

    Do dyskusji: Dokona\u0107 ekshumacji wszystkich szcz\u0105tk\u00f3w i przenie\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnego grobu na cmentarz komunalny w Neubrandenburgu lub na cmentarz w F\u0171rstenbergu gdzie ju\u017c jest mogi\u0142a\/pomnik rozstrzelanych Polek. Zorganizowa\u0107 oficjalny pogrzeb tych ofiar z udzia\u0142em przedstawicieli pa\u0144stw, z kt\u00f3rych pochodzi\u0142y wi\u0119\u017aniarki i przedstawicieli r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144\/religii, aby godnie pochowa\u0107 szcz\u0105tki jak tego dokonano w F\u0171rstenbergu w 2022 roku.
    (dokumentacja miejsca Fot. 1 na ko\u0144cu pisma).<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. Masowe groby na terenie by\u0142ego KL Ravensbr\u00fcck<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      2.1. Najwi\u0119kszy masowy gr\u00f3b (zw\u0142oki 3286 wi\u0119\u017ani\u00f3w odnalezione na terenie obozu lub zmar\u0142ych w pierwszych dniach wolno\u015bci) znajduje si\u0119 wzd\u0142u\u017c zewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci muru obozowego (obecnie zwanego Murem Narod\u00f3w). \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne wskazuj\u0105, \u017ce zosta\u0142 stworzony prawdopodobnie ju\u017c po wyzwoleniu obozu przez oddzia\u0142y Armii Czerwonej.<\/p>\n\n\n\n

      Oznakowanie tego miejsca jest prawie niewidoczne. Brak symboli religijnych charakterystycznych dla miejsc poch\u00f3wku na cmentarzach r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 powoduje, \u017ce obramowanie tego grobu traktowane jest przez osoby zwiedzaj\u0105ce jako miejsce do odpoczynku. Warto przypomnie\u0107, \u017ce po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej spraw\u0105 zupe\u0142nie oczywist\u0105 by\u0142o oznaczenie grob\u00f3w wi\u0119\u017ani\u00f3w niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych symbolem krzy\u017ca, na co wskazuje np. relacja francuskiej wi\u0119\u017aniarki Germaine Tillion: \u201e[\u2026…]Komendant Suhren wyda\u0142 rozkaz aby wykopa\u0107 wielki gr\u00f3b na terenie s\u0105siedniej wsp\u00f3lnoty i powiedzia\u0142: Postawcie na nim krzy\u017c, \u017ceby to wygl\u0105da\u0142o porz\u0105dnie\u201d (relacja Germaine Tillion, Frauenkonzentrationslager Ravensbruck 2001 str. 266). (dokumentacja miejsca Fot. 2 na ko\u0144cu pisma).<\/p>\n\n\n\n

      2.2. Jezioro Schwdtsee i teren nad brzegiem jeziora<\/p>\n\n\n\n

      Na podstawie relacji licznych \u015bwiadk\u00f3w oraz dokument\u00f3w historycznych w jeziorze Schwedtsee znajduj\u0105 si\u0119 prochy wi\u0119kszo\u015bci wi\u0119\u017ani\u00f3w zamordowanych w tym obozie. Faktem jest to, \u017ce prochy znajduj\u0105 si\u0119 na dnie jeziora z po\u0142o\u017cenia linii brzegowej w roku 1943 i 44. Jednak ju\u017c roku 2026 jest to trawnik o szeroko\u015bci kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w znajduj\u0105cy si\u0119 pomi\u0119dzy zbiorowym grobem i schodami na brzegu jeziora Schwedtsee. Wynika to z tego, \u017ce linia brzegowa jeziora uleg\u0142a na przestrzeni okresu czasu mi\u0119dzy rokiem 1940 i 1960 powa\u017cnemu przesuni\u0119ciu, wynikaj\u0105cemu z zasypywania jeziora w\u0142a\u015bnie prochami ofiar i \u015bmieciami z funkcjonuj\u0105cego obozu oraz przebudowy Miejsca Pami\u0119ci i Przestrogi Ravensbruck (Fot. 3, Schemat 1; szczeg\u00f3\u0142y w za\u0142\u0105czonym opracowaniu Paw\u0142a Wo\u017aniaka).<\/p>\n\n\n\n

      2.3. Cmentarz F\u00fcrstenberg \/ Havel \u2013 miejsca proch\u00f3w wi\u0119\u017aniarek ci\u0105gle nieodnalezione<\/p>\n\n\n\n

      Na cmentarzu komunalnym w F\u00fcrstenbergu\/Havel) znajduj\u0105 si\u0119 prochy wi\u0119\u017aniarek KL Ravensbr\u0171ck. Niekt\u00f3re urny uda\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu wielu lat, w toku prac archeologicznych odkopa\u0107, ofiary zidentyfikowa\u0107 \u2013 to 53 Polki rozstrzelane w czasie grupowej egzekucji w roku 1942. Pa\u0144stwowy pogrzeb proch\u00f3w odby\u0142 si\u0119 w 2022 roku i na miejscu mogi\u0142y Instytut Pami\u0119ci Narodowej ufundowa\u0142 pomnik. Miejsca poch\u00f3wku kilkudziesi\u0119ciu dalszych ofiar egzekucji na przestrzeni czasu od kwietnia 1942 do maja 1943 nie zosta\u0142y odnalezione (np. urny z prochami tak znacz\u0105cych kobiet ruchu oporu jak Gra\u017cyna i Apolonia Chrostowskie, Halina Krzemi\u0144ska czy siostry Poborc).<\/p>\n\n\n\n

      Istnienie zbiorowego grobu z prochami ofiar obozu w Ravensbr\u00fcck w pobli\u017cu budynku krematorium potwierdzaj\u0105 relacje Wandy Szajnoka, a tak\u017ce zeznania Augusta Schmidta, palacza w krematorium miejskim w F\u00fcrstenbergu (relacje w za\u0142\u0105czonym opracowaniu Paw\u0142a Wo\u017aniaka).<\/p>\n\n\n\n

      \u201eZagubiona\u201d mogi\u0142a Belga, Patricka Hallien, dziecka urodzonego i zmar\u0142ego w obozie w 1945r. Ten gr\u00f3b istnia\u0142 jeszcze prawdopodobnie w roku 2009 obok grobu Marka Rzewuskiego, dziecka urodzonego i zmar\u0142ego w obozie, ale z niewiadomych powod\u00f3w zosta\u0142 zlikwidowany. Warto przypomnie\u0107, \u017ce Godelieve Hallien, matka Patrika wraz z rodzicami Marka bra\u0142a czynny udzia\u0142 w staraniach o godne pochowanie dzieci, kt\u00f3re mia\u0142y le\u017ce\u0107 obok siebie Czas na przywr\u00f3cenie pami\u0119ci o tym dziecku lub wyja\u015bnienie powodu zlikwidowania grobu. (Fot. 4, szczeg\u00f3\u0142y w za\u0142\u0105czonym opracowaniu Paw\u0142a Wo\u017aniaka).<\/p>\n\n\n\n

      Do dyskusji:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. Powo\u0142anie mi\u0119dzynarodowego zespo\u0142u do odszukania dokument\u00f3w w archiwach, potwierdzaj\u0105cych lokalizacje miejsc poch\u00f3wk\u00f3w proch\u00f3w wi\u0119\u017aniarek.<\/li>\n\n\n\n
      2. Powo\u0142anie mi\u0119dzynarodowego zespo\u0142u archeolog\u00f3w do dokonania prac metod\u0105 odwiert\u00f3w (na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 maksymalnie 2 metr\u00f3w), potwierdzaj\u0105cych obecno\u015b\u0107 szcz\u0105tk\u00f3w wi\u0119\u017aniarek w miejscach ustalonych na podstawie dokumentacji.<\/li>\n\n\n\n
      3. Zorganizowanie godnych pogrzeb\u00f3w proch\u00f3w\/szcz\u0105tk\u00f3w ofiar oraz upami\u0119tnienie wi\u0119\u017aniarek tego obozu przez ufundowanie pomnika zamordowanych ofiar wszystkich narodowo\u015bci z uwzgl\u0119dnieniem nazwisk, daty urodzenia i \u015bmierci, narodowo\u015bci (np. p\u00f3\u0142kolistego muru wzorowanego na narodowym pomniku w Waszyngtonie \u201eVietnam Veterans Memoria\u201d). Miejsce: brzeg jeziora Schwedtsee.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Od zako\u0144czenia wojny up\u0142yn\u0119\u0142o 81 lat, je\u017celi nie teraz, to kiedy b\u0119dzie w\u0142a\u015bciwy czas na powa\u017cne zaj\u0119cie si\u0119 spraw\u0105 grob\u00f3w tysi\u0119cy wi\u0119\u017aniarek KL Ravensbr\u0171ck i godnego Ich upami\u0119tnienia pomnikiem, kt\u00f3ry b\u0119dzie nie tylko Ich uhonorowaniem ale te\u017c przywr\u00f3ceniem Im to\u017csamo\u015bci, a nie tylko podawaniem liczb \u2013 kobiet, dziewcz\u0105t, dzieci \u2013 zabitych, zamordowanych w tym obozie.<\/p>\n\n\n\n

        Prosimy o przedstawienie naszych wniosk\u00f3w\/propozycji na posiedzeniu MKR w 2026 r., podj\u0119cie dyskusji i przekazanie nam opinii\/propozycji w przedstawionych sprawach<\/p>\n\n\n\n

        Z wyrazami szacunku.
        W imieniu Zarz\u0105du.
        Prof. dr hab. El\u017cbieta Kuta, prezes Stowarzyszenia (RWNOKR)<\/p>\n\n\n\n

        <\/p>\n\n\n\n

        Za\u0142\u0105czniki:<\/h4>\n\n\n\n
          \n
        1. Opracowanie Paw\u0142a Wo\u017aniaka pt.: \u201eGroby wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Ravensbr\u00fcck po up\u0142ywie 80 lat od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej
          Do wiadomo\u015bci:
          Pani Hanny Nowakowskiej, Wiceprezydent MKR
          Pani Jeanine Bochat, Sekretarz Generalnej MKR
          Pani Andrea Genest, Dyrektorka Memorial Ravensbr\u0171ck<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

          Opis za\u0142\u0105czonych fotografii<\/p>\n\n\n\n

          \"\"<\/figure>\n\n\n\n

          Fot. 1. Mogi\u0142a 97 wi\u0119\u017aniarek KL Ravensbr\u00fcck poza terenem cmentarza komunalnego w Neubrandenburgu.
          \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/poznan.ipn.gov.pl\/pl7\/aktualnosci\/48865,Odsloniecie-tablicy-upamietniajacej-ofiary-podobozu-obozu-w-Ravensbrck-Neubrande.html<\/a><\/p>\n\n\n\n

          \"\"<\/figure>\n\n\n\n

          Fot. 2. Ravensbr\u00fcck – masowy gr\u00f3b ze zw\u0142okami wi\u0119\u017ani\u00f3w zmar\u0142ych w kwietniu i maju 1945 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum Paw\u0142a Wo\u017aniaka.<\/p>\n\n\n\n

          \"\"<\/figure>\n\n\n\n

          Fot. 3. Wsp\u00f3\u0142czesny obraz brzegu jeziora. Linia czerwona dzieli obszar \u2013 na prawo do roku 1943, na lewo teren zasypany w latach 1944-45. \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum Paw\u0142a Wo\u017aniaka.<\/p>\n\n\n\n

          \"\"<\/figure>\n\n\n\n

          Schemat 1. Plan z roku 1943, linia zielona, brzeg jeziora z roku 1943, linia niebieska, prawdopodobna, aktualna linia brzegowa jeziora Schwedtsee. \u0179r\u00f3d\u0142o: Archive Mahn und Gedenkst\u00e4tte Ravensbr\u00fcck<\/p>\n\n\n\n

          \"\"<\/figure>\n\n\n\n

          Fot. 4. Pomnik Marka Rzewuskiego powsta\u0142 w latach 60. XX w., cmentarz w F\u00fcrstenbergu\/Havel.
          \u0179r\u00f3d\u0142o: Arolsen Archives.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Szanowna PaniAmbra LaurenziPrezydent Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Ravensbr\u00fcckComit\u00e9 International de Ravensbr\u00fcck10 rue Leroux, 75016 PARIS FranceKrak\u00f3w, dnia 30.08.2026 Dotyczy: godnego upami\u0119tnienia wi\u0119\u017aniarek KL Ravensbr\u0171ck Szanowna Pani Prezydent! Jako prezes og\u00f3lnopolskiego Stowarzyszenie Rodzina Wi\u0119\u017aniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbr\u00fcck uprzejmie prosz\u0119 o przedstawienie na posiedzeniu Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Ravensbr\u00fcck w 2026 roku i podj\u0119cie dyskusji nad spraw\u0105 godnego upami\u0119tnienia wi\u0119\u017aniarek … <\/p>\n

          Czytaj dalej \u201eSzanowna Pani Ambra Laurenzi Prezydent Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Ravensbr\u00fcck\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6307,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-6305","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6305"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6313,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6305\/revisions\/6313"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rodzinaravensbruck.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}